پژوهش (پایان نامه) : اثر برنامه ریزی چندبعدی بر رشد زبان گفتاری کودکان -متن کامل

ویگوتسکی در کتاب اندیشه و زبان بیان می کند که، بیشتر مطالعات ویلیام اشترن به مفهوم عقل گرایانه رشد گفتار اختصاص پیدا کرده و وی همواره بر اهمیت عامل منطقی در زبان تاکید داشته است. او نیز همانند پیاژه و ویگوتسکی به رابطه ی نزدیک بین زبان و تفکر منطقی اشاره کرده و معتقد است که گفتار پیشرفته انسان که حاوی معنایی مشخص است، در نتیجه ی سطح معینی از رشد تفکر ایجاد می شود. اما آنچه که نظریه او را ساده انگارانه جلوه می دهد بی محتوایی کلی و کیفیت ضدتکوینی آن است.

اشترن، قصدمندی[1] را به عنوان یکی از ریشه های رشد، گفتار می داند و قصدمندی را به این معنی، جهت یافتگی[2] به سوی معنی یا مضمونی معین تعریف می کند. اشترن عملا راه های پرپیچ و خمی را که به رشد و کمال کارکرد نشانه ای منتهی می شود، نادیده می انگارد و فعالیت عقلانی را به عنوان منشا و نخستین علت تجزیه ناپذیر گفتار معنی دار قلمداد می کند. در نظریه اشترن، وجه اجتماعی شخصیت کودک جایی ندارد، از این رو وقتی این نظریه در زمینه ی مکانیسم اجتماعی کاملا مشخص رفتار کلامی به کار گرفته می شود، به نتایج آشکار پوچی می رسد (لاند، ترجمه قاسم زاده، 1388).

 

نظریات یادگیری و رشد زبانی کودک

پدیده زبان از دو دیدگاه

بحث پیرامون ماهیت یادگیری و منشا شناخت انسان از پدیده های عالم هستی، در میان روان شناسان مطرح بوده است و دامنه ی آن در قرن اخیر پس از نضج گرفتن علم زبان شناسی به این شاخه از معرفت نیز کشیده شده است (زندی، 1386).

مسئله بر سر اینکه آیا زبان امری است یادگرفتنی، در همان مفهوم شنا و رانندگی مهارت هایی یادگرفتنی هستند و یا برعکس امری است ذاتی و فطری همانگونه که روی دو پا ایستادن و راه رفتن ما اموری ذاتی و فطری هستند. به بیان فنی تر، آیا زبان پدیده ای است اکتسابی یا پدیده ای است نوع- ویژه[3] که در نتیجه ی تکامل در نوع انسان به وجود آمده است؟ اما اکتسابی یا ذاتی بودن زبان یک کشمکش علمی ساده از آنگونه که نظایر آن در همه ی زمینه های علمی دیگر کم و بیش مشاهده می شود نیست. این مجادله ی فلسفی ریشه دار نیز هست (باطنی، 1367).

در اینجا دو دیدگاه اصلی که یکی زبان را اکتسابی و محیطی می داند و دیگری کاملا فطری و نهادی، مطرح گردیده و دلایل آنها بیان می شود و در ادامه نظریات تعاملی و ماهیت اجتماعی زبان و طرفدارانش بررسی می گردد.

دانلود متن کامل از لینک زیر :

دانلود متن کامل پایان نامه ارشد :

پایان نامه اثر برنامه ریزی چندبعدی بر رشد زبان گفتاری کودکان دوره آمادگی 6-5 ساله شهر تهران

دیدگاه اول : زبان رفتاری است یادگرفته یا اکتسابی

نظریه اسکینر

از میان فلاسفه، تجربه گرایان و از میان روان شناسان رفتارگرایان معتقدند که زبان مخلوق اجتماع است و ناچار مانند سایر ارزش ها و رفتارهای اجتماعی جنبه ی اکتسابی دارد (باطنی، 1367).

روان شناسان رفتارگرا یادگیری انسان از جمله یادگیری زبان را اکتسابی می دانند. به اعتقاد آنها ذهن انسان شبیه لوح سفید[4] یا صفحه خالی است و وقتی زبان موردنظر در این صفحه خالی وارد شود، یادگیری تحقق یافته است (زندی، 1386).

اسکینر از جمله روان شناسان رفتارگرایی بود که در کتاب «رفتار کلامی» خود بحث می کند که زبان، صرفا شکلی از رفتار است. به نظر او اساس همه ی یادگیری ها تقویت است، تقویت چیزی است که رفتار را قوت می بخشد و احتمال وقوع آن را بیشتر می گرداند (لاند، ترجمه قاسم زاده، 1388).

پدر، مادر و اطرافیان با هم و با کودک صحبت می کنند. کودک به صداها و کلمات گوش می دهد و به تدریج شروع به تقلید آن صداها می کند. در این تلاش گاهی موفق می شود و گاهی موفق نمی شود. یعنی گاهی درست تقلید می کند و گاهی غلط. وقتی صداهایی که تولید می کند شبیه به صداهای زبان بزرگسالان باشد، گفته ی او مفهوم می شود و چیزی را که دلخواه او است به دست می آورد. این موفقیت یا پاداش باعث تشویق کودک در به کار بستن مجدد آن الگوی صوتی در موقعیت های مشابه می شود. ولی وقتی صداهایی که تولید می کند شبیه به صداهای بزرگسالان نباشد، یا گفته ی او مفهوم نشود، دلخواه خود را به دست نمی آورد و بزرگسالان متوجه اشتباه او می شوند و گفته ی او را اصلاح می کنند و در نتیجه رفتار زبانی او با عدم تایید بزرگسالان مواجه می گردد. در هر دو حال، عدم موفقیت او باعث تضعیف و از بین رفتن آن الگوی صوتی غلط می شود و سرانجام به این ترتیب کودک رفته رفته زبان مادری خود را یاد می گیرد (باطنی، 1367).

[1] – Intentionality

[2] – Directedness

[3] – Species-specific