پایان نامه ارشد: ادغام وتجزیه شرکتها درلایحه جدید قانون تجارت ومقایسه آن باقوانین فعلی تجاری

تنها درلایحه اصلاحی جدید تقدیمی به مجلس که هنوز مورد تصویب نهایی قرارنگرفته است، درفصل سوم مبحث اول به ادغام، تجزیه و تبدیل شرکتها می پردازد وگفتار اول خود رابه ادغام وتجزیه اختصاص می دهد که این را باید مدیون حقوقدانان کشور دانست که روی این امر پای فشاری کردند، البته قانون گذار مقررات خود را ازسیستم آمریکا وانگلیس و فرانسه وام گرفته است. درماده590 بعد از بیان تعریف و انواع ادغام به بحث تجزیه می پردازد. ازنقطه نظرحقوقی، تجزیه شرکتها به دوصورت انجام میگیرد:

دانلود پایان نامه :

تحلیل و بررسی ادغام وتجزیه شرکتها درلایحه جدید قانون تجارت ومقایسه آن باقوانین فعلی تجاری

الف: بخشی از داراییها و تعهدات شرکت موجود با حفظ شخصیت حقوقی آن به منظور تشکیل یک یا چند شرکت جدید اختصاص می یابد.

ب: داراییها و تعهدات شرکت موجود به منظور تشکیل دو یا چند شرکت جدید اختصاص یافته وشخصیت حقوقی شرکت موجود محو میگردد.[1] ماده592 بیان می دارد: تجزیه شرکتها به دو قسم کلی و جزئی انجام می شود: به واگذاری بخشی ازاموال و دیون شرکت به یک یا چند شرکت جدید تجزیه جزئی و به واگذاری کلیه اموال شرکت و دیون شرکت به حداقل دو شرکت جدید تجزیه کلی اطلاق می شود.

1– تجزیه کلی

به واگذاری کلیه ی اموال ودیون شرکت به حداقل دو شرکت جدید تجزیه کلی گویند (قسمت دوم ماده592) در ادامه ماده قانونگذار بیان می دارد که در تجزیه کلی شرکت تجزیه شده شخصیت حقوقی خود را بطور کامل از دست می دهد. همانطور که در بحث انحلال گفتیم اگرشرکا نتوانند مانع انحلال شرکت بشوند شرکت شخصیت خود را ازدست می دهد. در اینجا هم به همین منوال است دیگر شرکت دارایی ندارد که بخواهد به بقاء خود ادامه دهد، شرکت منفک وازهم جدا شده پس طبیعت ندارد که بخواهد وجود داشته باشد و درنتیجه باید شخصیت خود را ازدست بدهد.

دراین نوع ازتجزیه موضوع کمی با نوع جزئی فرق می کند چون دراینجا باید کلیه اموال و دیون شرکت واگذار شود. مثلا اگرشرکت ج بخواهد به این فرایند دست پیدا کند، درهمین مثال کلیه داراییهای شرکت ج به حداقل دو شرکت الف و ب واگذار خواهد شد. بطورمثال، اگر شرکت ایرانخودرو تنها بخشی از اموال و دیون خود را به دو شرکت سایپا وبهمن خودرو  واگذار کند تجزیه جزئی رخ داده است، لیکن اگر همین شرکت تمام دارایی ها ودیون خود را به حداقل دو شرکت جدید واگذار کند تجزیه کلی رخ داده است، ودر همین نوع از تجزیه است (تجزیه کلی) که شرکت تجزیه شده شخصیت خود را ازدست میدهد.

 

  • تجزیه جزئی

درتجزیه جزئی، بخشی ازاموال و دیون شرکت به یک یا چند شرکت جدید منتقل می شود. اموال شامل کلیه سهام، مطالبات، اموال مادی شرکت، اوراق بهادار وغیره می باشد. وقتی تجزیه رخ میدهد طبیعتا” باید این اموال به شرکت جدید منتقل شود. چون شرکتی باقی نمی ماند تا حافط این اموال باشد همانطور که ماده بیان می دارد شرکت شخصیت حقوقی خود را ازدست میدهد، پس طبیعی است که اموال منتقل شود. دیون شامل؛ بدهی های شرکت به اشخاص ثالث، وام ها و تعهدات که باید انجام شود ولی هنوز موقع آن نرسیده است و هردینی که بر دوش شرکت است، همانطور که بند11 ماده 599 به این امر توجه خاص کرده است. اگربخواهیم دریک مثال بیان کنیم شرکت ج را در نظر بگیریم که به دو شرکت الف و ب تقسیم شده است. اگرتنها بخشی ازاموال این شرکت به هریک از این دو شرکت یا تنها به یکی ازاین دو شرکت منتقل شود تجزیه جزئی است به فرض مثال اگر این شرکت 5 میلیارد سرمایه داشته باشد (2 میلیارد نقد و 3 میلیارد اموال منقول و غیر منقول) و این شرکت تنها 2 میلیارد از سرمایه را به شرکت الف و ب ، بدهد و این فعل درقالب یک شرکت جدیدی ظاهرشود این عمل را تجزیه جزئی گویند. البته توجه شود که همانطور که اموال منتقل می شود دیون و تعهدات این شرکت نیز نقل می شود.

در ماده593 لایحه اصلاحی جدید ادغام ساده یا مرکب هریک ازشرکت ها در یکدیگر یا تجزیه کلی یا جزئی هریک ازشرکت ها به شرکت های دیگر بارعایت مواد این مبحث مجازدانسته است. دراین ماده به شرکت ها اجازه داده شده در یکدیگر ادغام یا اینکه بتوانند ازهمدیگر تجزیه شوند. این ماده دریچه ادغام و تجزیه است که تا به حال در قانون ما ساکت بوده است و تجزیه و ادغام را با رعایت سایر مواد اجازه داده است.

البته درتجزیه شرکتها، هرشرکتی نمی تواند به راحتی طرح تجزیه بریزد وخواستار تجزیه شود، شرط اساسی شرکتها هم نوع بودن آنهاست، یعنی شرکت ها باید هم نوع بوده و با هم نوع خود بتواند تجزیه شود. مثلا” یک شرکت سهامی خاص می تواند با یک یا چند شرکت هم نوع خود تجزیه شودو این پیش بینی قانونگذار ما است که درماده597 به آن اشاره شده است .

 

ب: تاثیر تجزیه بر سهامداران شرکتهای تجاری

تجزیه، کلیه شرکای شرکت تجاری شده رامتاثر می سازد، با محوشرکت تجزیه شده این سوال پیش می آید که حقوق سهامداران و سهم الشرکه آنها در شرکت جدید چه جایگاهی دارد؟ درهرحال تجزیه شرکتها همانطور که در بحث ادغام ذکر شد که یک ماهیت حقوقی دارد، مستلزم انتقال اموال و دیون شرکت به یک یا چند شرکت جدید است. پس طبیعتا” این واگذاری به حقوق شرکا، سهامداران واشخاص ثالث ممکن است اثراتی داشته باشد که در ادامه مطلب ذکر خواهد شد.اولین بحث مربوط به رضایت آنها است. ممکن است شرکا با طرح تجزیه مخالفت نمایند چون این عمل را باحقوق خود درتضاد می دانند. همانطورکه درماده 595بیان می دارد تشکیل شرکت جدیدی که درآن شریک ضامن وجود دارد ازطریق ادغام یا تجزیه به رضایت تمام شرکا و یا سهامداران منوط است که قرار است شریک ضامن شرکت جدید شوند. قانون گذار رضایت تمامی شرکا را لازم و ضروری می داند، چون شرکا هستند که با سهم الشرکه خود در شرکت بر سرنوشت خود و شرکت تاثیر گذار هستند.

قانونگذار مشخص نکرده اگر حتی عده قلیلی مخالفت کرده، سرنوشت آنها چه می شود، البته به نظر می رسد وقتی می گوید تمام شرکا منظور همه وتمامی شرکا است حتی بدون مخالفت یک نفرازآنها این کار باید انجام شود. بهتراین بود که قانونگذار این را پیش بینی می نمود، مثلا” می توانست ازسیستم آمریکایی برای شرکای مخالف یک ارز ش منصفانه سهام درنظرمی گرفت و آنها را ازشرکت اخراج می کرد سپس مبادرت به این طرح می کرد. ممکن است این سوال پیش آید که با عمل تجزیه برتعداد سهام یا میزان سهم الشرکه آنها چه تاثیری خواهدگذاشت؟ این موضوع درماده599 بند8 به آن توجه شده درطرح تجزیه باید تعداد سهام یا میزان سهم الشرکه، سهام داران و یا شرکای شرکت جدید یا بازمانده مشخص شود. پس قانونگذار به خوبی هم ازشرکا وهم ازسهم آنها درطرح تجزیه طرفداری می کند و برای آنها جایگاه مشخصی قائل شده است.

بحث دیگر نحوه تقسیم این اموال و مطالبات بین شرکتهای جدید ویا بازمانده درتجزیه است. درطرح تجزیه باید اموال ومطالبات جایگاه خود را مشخص کنند، باید معلوم شود وقتی که قرار است یک شرکت تجزیه شود اموال شرکا چه مادی ومنقول وچه غیرمنقول به کجا وچه کسی واگذار خواهد شد؟ این اموال چه جور و به چه طریقی تقسیم شود که به حقوق شرکا خللی وارد نشود. جایگاه اموال غیر قابل تقسیم به چه نحو ساماندهی خواهد شد؟ درادامه باید مطالبات شرکت جدید یا بازمانده درتجزیه کلی وجزئی مشخص شود. چه کسی مسئول اخذ این مطالبات باشد وبعد ازاخذ چه جور تقسیم شود؟ سهام ممتاز افراد مشخص ومعین شود. یکی دیگر ازاثرات تجزیه بحث تعیین وضع کارکنان شرکت موضوع تجزیه است، این مورد که درماده 599 بند 14 مورد توجه قانون گذار قرار داشته است تاکید می کند وقتی شرکت ج تجزیه شد این فعل نباید به وضعیت کارکنان و شاغلان مشغول به کار درآن شرکت تاثیری داشته باشد که شغل خود را ازدست بدهند وضعیت آنها باید به نحوی تامین شود که شاغلان حتی الامکان شغل خود را ازدست ندهند و وضعیت آنها مشخص باشد . همانطور که درماده 105 قانون پنج سال توسعه وضعیت کارکنان شرکت ادغام شونده و ادغام پذیر رامشخص کرده است دربحث تجزیه هم بهتر است وضعیت آنها مشخص باشد که به حقوق کارکنان خللی وارد نشود. البته می توان از ماده 105 در تعیین وضعیت آنها کمک گرفت.