تکوین جرم در فضای مجازی با تأکید بر قوانین کیفری ایران

پول الکترونیک، همان تکانه­های الکترونیکی یا داده­های رایانه­ای است که واجد اعتبار مالی شده است و با به­طور کلی دو نوع می­باشد:

1 – 1 – کارت­های هوشمند1: که به آنها پول الکترونیک آنلاین هم گفته می­شود و در قابل کارت­های اعتباری یا بدهی (debit cards) یا حتی ساده­ترین شکل انها یعنی کارت­های تلفن ظهور پیدا کرده­اند. دلیل نامگذاری این کارت­ها به پول الکترونیک آنلاین است که نقل و انتقال وجوه به وسیله آنها از طریق دستگاه­های خاصی نظیر خود پردازها صورت می­گیرد.

2 – 1 – پول الکترونیک کامپیوتری: این پول حتی به اندازه کارت­های هوشمند هم وجود خارجی ندارد و به­طور کلی برای فضای تبادل اطلاعات طرح ریزی شده است. برای دسترسی به وجود آنلاین لازم است پیشاپیش نزد مؤسسه اعتباری یا بانکی که از این فناوری برخوردار است وجه یا اعتباری سپرده شود، سپس یک شماره اعتباری در اختیار مشتری قرار می­گیرد که می­تواند از طریق رایانه شخصی خود از منزل یا هر جای دیگر با اتصال به اینترنت اقلام مورد نیاز خود را تهیه و برای پرداخت وجه فقط آن شماره در اختیار سایت مورد نظر قرار می­دهد که آن نیز به­طور خودکار به سایت بانک یا مؤسسه مربوطه متصل می­شود و وجه مورد نظر را به حساب خود منتقل می­کند . با توجه به مطالب گفته شده مفهوم بانکداری الکترونیک نیز روش می­شود که به طور کلی می­­توان آن را انجام امور بانکی به شکل الکترونیکی دانست که در اینجا به جای ساختمان، نیروی انسانی و اسناد و اوراق کاغذی با فضای تبادل اطلاعات و یک سری برنامه­های کاربردی و اسناد دیجیتال سروکار داریم.2

این فناوری جدید چنان برای پولشویان شگفت انگیز بوده که آن را بهشت خود نامیده­اند یکی از مهم­ترین ابزارهایی که در پول و بانکداری الکترونیک برای اجرای صحیح امور و بالا برد ضریب اطمینان کارکردها به کار می­رود، فناوری رمزنگاری و امضای دیجیتال می­باشد. به­طور خلاصه کارکرد فناوری رمزنگاری این است که محتوا را به شکلی نامفهوم و غیر قابل درک تبدیل می­کند و برای اینکه به حالت اولیه برگردد لازم است فرآیند رمز گشایی

اجرا شود که بدیهی است فقط سازنده و واگذارنده این فناوری و ارسال کننده و دریافت کننده محتوا توانایی انجام آن را دارند1. با توجه به این توضیحات مشخص می­شود که اگر پول الکترونیک رمزنگاری شود دیگر محتوای آن نامفهوم خواهد شد و تنها دریافت کننده آن که مشخص نیست در کدام نقطه از جهان قرار دارد می­تواند با اجرای برنامه رمزگشایی مربوطه از آن آگاهی یابد. به این ترتیب چنان سطحی از محرمانه بودن و ناشناس ماندن برای این مبادلات مهیا می­شود که هر کس می­تواند از هر جای دنیا مبلغ مورد نظر خود را به نقطه­ای دیگر ارسال کند، بی آنکه کسی از محتوای آن آگاهی یابد. و این حالت بهترین وضعیت ممکن را برای پولشویان فرهم می­کند چون آنها دیگر مجبور نخواهند بود برای تطهیر اموال نامشروع خود مراحل سه گانه مورد نظر را طی کنند یا به خاطر آن مرتکب جرایم دیگری نظیر حمل، تطهیر یا تهدید کارمندان مؤسسات مالی و بانکی شوند.

مطلب مشابه :  اصل وحدت قاضی-حقوق متهم در قانون آیین دادرسی کیفری جدید

در کشورهایی مثل آمریکا که محل عمده خرید و فروش مواد مخدر است امکان واریز این وجوه کلان به حساب­های بانکی یا انجام خریدهای نقدی به وسیله آنها وجود ندارد. چرا که اولاً بانک­­ها بدون شناسایی کامل مشتری از افتتاخ حساب برای وی سرباز می­زنند. ثانیاً در آمریکا نه تنها بانک­ها که افراد و مؤسساتی مثل صرافی­ها، بنگاه­­های ملی و حتی و کلا از اواسط دهه 80 میلادی طبق قانون موظف شده­­اند موارد مشکوک و نیز معاملات نقدی بالاتر از ده هزار دلار را به مقامات دولتی گزارش دهند.2

بنابراین پولشویان راهی جز انتقال اسکناس­ها و چک­­ها به خارج از آمریکا و گذاشتن آنها در بانک­های کشورهای دیگر و سپس در صورت لزوم، انتقال مجدد آنها از طریق نظام بانکی بین­المللی به بانک­های آمریکایی ندارند.

به­طور کلی کشورهای جهان را از لحاظ نظام ارزی به دو دسته اصلی می­توان تقسیم کرد: در یک دسته از کشوها، نظام ارزی حاکم می­باشد که در آنها ورود و خروج ارز آزاد می­باشد. دولت و بانک مرکزی در بازار ارز مداخله نمی­کنند و بازار ارزی این دسته از کشورها در واقع یک بازار جهانی ارز را تشکیل می­دهد. در مقابل دسته­ دیگری از کشورها، دارای نظام کنترل ارزی می­باشند. در این کشورها ورود و خروج ارز در کنترل و هدایت مقامات سیاسی و ارزی می­باشد و بالطبع ارتباط آزاد با بازارهای جهانی وجود ندارد. بسیاریاز کشورها به ویژه کشورهای جهان سوم با جای گرفتن در دسته اخیر، حق دشتن حساب­های ارزی را به شهروندان خود نمی­دهند. کنترل­های تبدیل ارز همچنین در کشورهایی که ارز آنها در مقایسه با ارزهای خرجی قوی­تر، ضعیف است برای جلوگیری از اقدام شهروندان به خارج

ساختن دارایی­های خود از قلمرو اختیارات کشور، اعمال می­گردد. اگر کشوری در امور ارزش سخت­گیری و محدودیت بیش از حد به خرج دهد، مجریان و پولشویان، پول­های خود را به قلمرو قضایی دیگری که همکاری بیشتری با آنها می­نماید منتقل می­کنند.1

یکی از شایع­ترین روش­ها برای انتقال سرمایه یا وجوه نقد خارج از کشور استفاده از بانک­ها و مؤسسات مالی است که دارای فعالیت بین­المللی می­باشند.

برای بازگرداندن پول نامشروعی که داترای پوشش مشروع است به کشور، رایج­ترین روشی که مورد استفاده پولشویان قرار می­گیرد اخذ وام­های صوری است. به عنوان مثال یک جنایکتکار آمریکایی که از طریق ارتکاب اعمال مجرمانه 000/500 دلار بدست آورده است آن را با خارج کردن از کشور، به حساب بانکی­اش در لوکزامبورگ واریز می­کند. برای بازگرداندن پول به کشور مبدأ، مبلغ 000/000/1 دلار در رستوران­ها سرمایه­گذاری می­کنند. برای پرداخت این مبلغ 000/50 دلار از پول پاک حاصل از منابع مشروعی را که در اختیار دارد پرداخت می­کند. آنگاه 000/450 دلار از یک بانک محلی آمریکایی وام می­گیرد و بقیه پول مورد نیاز خود را که 000/500 می­باشد، از بانک خود در لوکزامبورگ وام میگیرد. 000/500 دلار اخیر یک وام صوری است که در واقعی برداشت پول از حساب خودش است. در این روش پول حاصل از ارتکاب اعمال مجرمانه با پوشش قانونی وام به کشور بر می­گردد.2

مطلب مشابه :  -طراحی مجتمع تجاری-تفریحی با رویکرد طبیعت گرایی با تاکید بر سازواره های طبیعی

در روش دیگری که معمولاً در برزیل برای انتقال وجوه به منظور پولشویی مورد استفاده قرار می­گیرد، فرآیند پولشویی به شکل زیر انجام می­گیرد:

الف) یک بانک نیویورکی یا بانک دیگر، اقدام به گشایش اعتبار برای یک گروه خریدار طلا با چک­های دلاری می­کند.

ب) واسطه آمریکایی شخصاً چک دلاری در اختیار فروشنده تحویل سائوپولویی قرار می­دهد که این شخص نیز به نوبه خود با چک اقدام به خرید طلا از فروشندگان آن می­کند. سپس چک دلاری برای وصول به نیویورک می­فرستند.

ج) تحویل دهنده طلا آن را به یکی از شهرهای هم مرز برزیل با اروگوئه ارسال می­دارد که از آن پس طلا به صورت قاچاق در می­آید.

د) طلا تحویل یکی از بانک­های اروگوئه می­گردد.

شرکت معامله شد. بدین ترتیب که یکی از شرکت­ها وضعیت دراز مدتی اتخاذ نمود، در حالی که دومی در موقعیت مساوی و کوتاه مدت مغایر با اولی قرار گرفت. سود حاصل شده از یک شرکت، زیان دیگری را به حال موازنه در آورد و ضرر قرار داد زیان­آور با پرداخت پول نامشروع جبران گردید. حال آن که ارزش قرار داد سودآور با پول مشروع پرداخت شد. این روش توسط یک وکیل دعاوی فاسد که وکالت عده­ای از خدعه گران را بر عهده داشت و برای قانونی جلوه دادن معاملات مربوطه از شرکت­های به اسامی گور سنی و جرسی استفاده می­کرده، اتخاذ شده بود1.

 

1-Smart Cards

کارت­های هوشمند دارای یک پردازنده کوچک می­باشند که حاول یک مدار مجتمع است که تعداد محدوی حافظه و هوش دارد که به آن توانایی استقلال در تصمیم گیری را می­دهد. این کارت­ها برای ذخیره کردن داده­ها و اطلاعات دارای حافظه­های کوچک کامپیوتری به کار می­روند. این کارت­ها قابلیت انجام عملیات و معاملات را دارند و حساب­های بانکی بلافاصله از طریق ارتباطات پیوسته ایجاد شده بین ماشین­های تحول­دار خودکار و پایانه­های انتقال وجوه الکترونیکی،در محل فروش و بانک­ها ثبت میشود.

2- جلالی، فراهانیف امیر حسبن، پولشویی الکترونیکی، فصل­نامه تخصصی فقه و حقوق، سال اول، شماره 4،بهار 84، ص 121.

 

1 – موسوی مقدم، محمد، تطهیر درآمدهای ناشی از جرم، انتشارات ابان، سال 81، ص96.

2 – جزایری، مینا، پولشویی به عنوان یک جرم مستقل، مجموعه مقالات همایش بین المللی مبارزه با پولشویی، خردید 82، نشریه مبارزه با مواد مخدر، ص 97.

1 – جلالی فرهانیف امیر حسین، همان، ص 123.

2- U.N.G  , . Against mony laundering U.N. office for control and crime prevention (UN-ODCCOP) , 1991

1 – جرامارسلوجونیور، همان، ص  71

thesis-- (25)