پایان نامه جایگاه خانواده -متن کامل

با توجه به چند بعدی بودن و پیچیده بودن خونواده و تحقیق های زیاد به وسیله متخصصین مختلف دور و بر خونواده، چندین تقسیم بندی و دیدگاه در مورد خونواده هست که بدلیل مطول بودن فقط به تعداد محدودی از اونا اشاره می شه.

در نگره اول جایگاه خونواده از 4 دید یا راه و روش مهم:

الف) خونواده ساختاری در برابر جامعه؛ در اینجور هدفی، علاوه برانکه خونواده واحد ریشه ای جامعه تلقی می­شه، رابطه خونواده و جامعه از جنبه ارگانیکی و کارکردی اون مورد توجه هست. (باوم، 1367)

ب) خونواده، عامل انتقال فرهنگی؛ در این راه و روش، خونواده، از نگاه ایجاد پیوند هایی بین نسل های مختلف، قادر هستش میراث های فرهنگ[1] خود رو به نسل­ های بعدی منتقل کنه. (شرفی، 1383)

ج) خونواده، عامل پیشرفت فرهنگی؛ رابطه­ های فکری و فرهنگی بین اعضای خونواده، فرصت و بستر مناسبی واسه پیشرفت فرهنگی پایدار آماده می­کنه.

د) خونواده، عامل ساخت هویت[2]؛ تشکیل خونواده، به معنی ساخت[3] بخشی از هویت فرد می­باشه که با عنوان هویت خانوادگی اون رو از بقیه ابعاد هویت، جدا می­کنه. (محمودیان و بقیه، 1383)

ب‍وردیو عقیده داره که خونواده پیکر های جاندار یه جور[4] در معنای اسپینوزایی کلمه هستن، یعنی یه جور میل به جاودانه کردن موجودیت اجتماعی­شون، به همراهی همه قدرت­ ها و امتیازات وابسته به اون، دارن که ریشه روش های باز تولیده. (پی یر، 1380)

سیف هم سه نظریه در مورد خونواده بیان می داره:

الف) نظریه اثرات دوطرفه؛ این نظریه روی حالت­ ها و رفتار خصوصی افراد خونواده متمرکز شده و چون از یک طرف با افراد خونواده و از طرف دیگر با گروه خونواده­ ها سر و کار داره، اون رو نظریه روانی، اجتماعی هم می­نامند.

ب) نظریه عملی، ترکیبی؛ این نظریه در تحقیقات گود، مایر و رابرت وینچ مورد استفاده قرار گرفته. این نظریه رو می­توان یک نظریه مفهومی، تاریخی فرض کردکه با این مسائل مرتبطه؛ انواع ترکیب و ساخت خونواده در جامعه کدامند؟خونواده با نهاد های اجتماعی مثل مذهبی، فرهنگی و اقتصادی چه رفتاری داره؟خونواده به خاطر رفع نیاز های افراد خود و حقوق اجتماعی اونا چه اعمالی رو انجام می­بده؟

ج) نظریه رشدی؛ این نظریه شامل تکنیک­ هاییه که تغییرات حاصله در زندگی خانوادگی قبل از رشد، ازدواج، تشکیل خونواده و آخر سر مرگ، رو بررسی می­کنه. (سیف، 1368)

نظریه ای که محقق برآنه که در این مورد از اون بهره جوید، تئوری سیستمی است.

اندیشه شبکه های اجتماعی، از آخرای ده 1950 میلادی با نظریه گشتالت که کلی رو به هم پیوسته و جدانشدنی می دونست شروع شده. در این کل صفاتیه که در هیچ یک از اعضای تشکیل دهنده نیس. یعنی گشتالت تمام یک ارگانیسم رو میگه که حاصل جمع رفتار ها و رابطه بین اون هاس.

هگل در قرن نوزدهم میلادی، تئوری پیشرفت تاریخی خود رو نشون داد و مارکس و داروین هم در تحقیقات خود بر این نظریه ها تاکید کردن و یا تحت اثر اون قرار گرفتن.

2-18. نظریه ی سیستم­ها[5]

نظری های کامل و کل نگره. ریشه­ های نظریه ی سیستم­ ها رو باید در علوم خیلی متفاوتی جستجو کرد این معنی، اول در زیست شناسی، ان بعضی وقتا در علوم رفتاری و بعد در علم سیاست و روابط بین­الملل مطرح گردید. دانشمندان بیولوژی، چرخه­ های زندگی در بین موجودات زنده رو به «سیستم» تشبیه کردن. عالمان علوم اجتماعی با استفاده از این معنی، آدم و جامعه رو به شکل یک سیستم به تصویر کشیده ان و نظریه پردازان بین­المللی هم مجموعه­ی دولت­ ها و بقیه بازیگران رو مثل­ی سیستم در نظر می گیرند. نظریه ی سیستم­ ها از رشته های اقتصادی، جامعه شناسی و بقیه علوم اجتماعی هم اثر پذیرفتهه. رشته ی تاریخ هم در این مورد نقشی داشته.  (چیلکوت، 1378)

نظریه سیستمی یک رشته تحقیقات علمیه که در اون ساختار پدیده ها، وابستگی اجزا، روش ها، معیارهای دایمی و موقتی، رابطه های داخلی و بیرونی، تاثیرهای احتمالی و … مورد بررسی قرار می گیرند تا بتونن اصول حاکم بر اجزا رو سبک سنگین کنن.

سیستم یک معنی عمومی است که معمولا در بحث­ های متفاوت مورد استفاده قرا می­گیرد و در عصر حاضر هم با بلوغ اندیشه بشری بیشتر دلخواه قرار گرفته.

واژه «System» در کلمه به معنای دستگاه، سیستم، نظام، قانون، دستگاه و حکومت هست. (حق شناس، 1387) سیستم مجموعه ای از اجزا و روابط بین اون هاست که به وسیله ویژگی های مشخص، به هم وابسته یا در ارتباط می شن و این اجزا با محیط شون یک کل رو تشکیل میدن. (رضاییان، 1383) مثل یک کارخانه یا بدن آدم؛ که هدف مشترکی رو دنبال می کنن.

مثلا، در زیست شناسی بدن موجود زنده یک سیستم تلقی می شه که از اجزاء یا سیستم های فرعی زیادی (مثل دستگاه اعصاب، دستگاه گردش خون، دستگاه گوارش و غیره) تشکیل پیدا کرده.

اینجوری، اصطلاح «سیستم» معنی وسیع و زیادی داره که شامل مصادیق مختلفی در زیست شناسی و امور فیزیکی و اجتماعی و نظایر اونا می شه. در فارسی معمولا از واژه نظام به عنوان برابر سیستم استفاده می شه.

از نظر لودویک ون برتالنفی ـ موسس این تئوری ـ سیستم یعنی تعدادی عنصر که با همدیگه رابطه هایی دارن. با تکیه بر این تعریف، سیستم موجودیتیه تشکیل شده از عناصری در ارتباط و متعامل که این رابطه و رفت و امد، یه جور تمام و تمامیت به اون می­بخشد. (فرشاد، 1362) طبق تعریف او این عناصر به هم پیوسته، در جهت هدف معینی حرکت می کنن. یعنی متولد می شن، رشد می کنن، به بلوغ می رسند و کم کم رو به نابودی می ذارن و آخر سر به نیستی می رسند.

بعضی سیستم رو مجموعه ای از اجزای به هم پیوسته (کمه کم دو جزء یا بیشتر) میدونن که بین اونا ارتباطی منظم هست، از همدیگه اثر می پذیرند، برهم اثر می ذارن و به شکل کل عمل میکنن و هدف دار هستن. فعالیت هر جزء، بر فعالیت بقیه اجزاء اثر می ذاره این اجزاء روی سیستم اثر می ذارن و در راه تحقق یک هدف حرکت می کنن و همدیگه رو در جهت تحقق این هدف کامل نشون میده. پس فعل و واکنش و اثر دوطرفه اجزاء وابسته، پدیده کل (سیستم) ظاهر می شه. پس همیشه ویژگی سیستم متفاوت از اجزاء اینه. حاصل جمع توانایی­ های سیستم، بیشتر از توانایی حاصل جمع جبری تک تک اعضاه.

مطلب مشابه :  دانلود پایان نامه ارشد - نقش دلبستگی به خدا در تاب آوری وکنترل عواطف بیماران سرطانی

از اونجا که منظور از سیستم، مجموعه ای از اجزاییه که با رفت و امد همدیگه یک کل رو به وجود می­اورند طوری که کل بی هر جزء ناقص هستش، بنابر این نمیشه به دلخواه وجود یک جزء رو ندیده گرفت و از طرف دیگه هر جزء سیستم ویژگی هایی داره که در صورت جدا شدن از سیستم، اونا رو از دست می­بده و موثری لازم رو نخواهد داشت. با شناخت ویژگی های سیستم می­توان اصول این نظریه رو اینجور دونست: هدفمندی، کل­گرایی[6]، نظم یافتگی، صلح پذیری، هم پایانی[7] (رسیدن به نتایج برابر با شرایط ابتدایی و ورودی های مختلف)، وابستگی دوطرفه، رفت و امد و جدا­پذیری (سیستم مجموعه مراتبی و پیدا شدن زیرسیستم­ ها واسه هر سیستم). برتالنفی اصول نظریه ی سیستم­ ها رو اینجور خلاصه کردن می­کنه: تمام، جمع پذیری، مکانیزاسیون، تمرکز و مجموعه مراتب. (حقیقت، 1387)

تمام که از ویژگی های هر سیستمه از مجموعه مراتب پیروی می کنه، طوری که هر سیستم در درون سیستم دیگر عمل می کنه و به همدیگه بستگی دارن. سیستم در سیستم کار می کنه و تموم سیستم ها در درون همدیگه و به شکل کل وجود دارن و سیستم نسبت به مرتبه پایین تر از خود عمل می کنه.

 

از دیدگاه برتالنفی سیستم ها دارای چار ویژگی هستن:

1-اجزای یک سیستم در یک عمل دوطرفه یا در رفت و امد با همدیگه قرار دارن.

2- سیستم ها با محیط پیرامونی خود رابطه داده و ستانده دارن. یعنی از محیط اثر می پذیرند و بر محیط اثر می ذارن.

3- سیستم ها تمایل به نظم دارن یعنی وجود هر نوع بی نظمی در سیستم، موجب از بین رفتن اون می شه. نظم در یک سیستم چسبندگی یا پیوند بین عناصر سیستم رو نشون می ده. هر قدر این نظم محسوس باشه، انتروپی در سیستم منفیه.

4- سیستم تمایل به تعادل پویا داره. یعنی نظم سیستم در یک قلمرو تعادلیه که می تونه شکل گیرد. این تعادل می تونه صعودی یا تنازلی باشه.

بالابردن ضریب اطمینان تصمیم گیری­ها، بالا بردن ظرفیت پردازش کارا، بالا بردن سود، افزایش بهره­وری و کاهش هزینه­ ها از اهداف سیستم هست. (رضاییان، 1370)

2-18-1. انواع تقسیم بندی سیستم ها

سیستم ها رو میشه به انواعی چون راحت و پیچیده، باز و بسته، اصلی و فرعی تقسیم نمود.

2-18-1-1. سیستم باز[8]و سیستم بسته[9]

سیستم بسته بیشتر به سیستم های مکانیکی در فیزیک و علوم تجربی گفته می شه. از مشخصات سیستم بسته، تمایل ذاتی در جهت تعادل ایستا[10] و رکورد توقفه واژه سیستم های بسته در معنی مطلق اون بطورکلی در علوم انسانی نمونه نداره.  برخلاف سیستم بسته، در سیستم بازگرایشی در جهت تعادل پویا[11] و رشد و تکامل از راه رابطه دایم با محیط خارج توجه می شه اینجوری که از تغیییرات محیط ناراحت شده و خود هم روی محیط اثر می ذاره و تعادل اون پیوسته در حال تغییره و از یک تعادل به تعادل جدیدی می رسد. در سیستم های باز به دلیل رابطه دایم با محیط خود تمایل به نظم هست و سیستم در حال رشده که دلیل اون جذب انتروپی منفی از محیط از راه تبادل ماده، انرژی، و اطلاعات هست. در این حالت، سیستم با دریافت منابع مادی و انسانی و تغییر و تبدیل[12] اونا و سعی در ازدیاد و بهبود بازده، بیشتر از اون چه نیرو میگیره (به صورت نیروی انسانی، مواد و اطلاعات) نیرو تولید می کنه (به شکل کالا یا خدمات)، و اینجوری خود رو در مقابل سکون و نابودی[13] حفظ می کنه. در سیستم باز، دستگاه نه تنها باید خود رو با عوامل محیط خارج موافق سازه، بلکه دایما خود رو با عوامل متغیر داخل هم منطبق می سازه.

یک سیستم می­تواند باز یا بسته باشه. زمانی یک سیستم باز تلقی می­شه که به مبادله مواد، انرژی و اطلاعات با محیط دور خود بده. یک سیستم باز میتونه با تغییرات محیط خود یکی بودن حاصل کنه و در همون زمان برابری لازم خود رو حفظ کنه. برعکس، یک سیستم بسته هیچ شکلی از ورودی و خروجی اثری نداره.

2-18-1-2. سیستم های اصلی و فرعی[14]

محدوده و مرز های یک سیستم، قراردادیه، چون هر سیستم می تونه جزیی از یک سیستم بزرگتر باشه در این صورت سیستم بزرگتر رو سیستم اصلی و سیستم های تشکیل دهنده ی اون رو سیستم های فرعی می نامند. به همین ترتیب سیستم های فرعی هم می تونن از سیستم های کوچیک تر بوجود اومده باشن. مثلا آدم خود یک سیستمه که از سیستم های فرعی زیادی تشکیل پیدا کرده مثل: سیستم گوارش، سیستم اعصاب، سیستم گردش خون، سیستم … حال این سیستم اصلی که انسانه ممکنه جزیی از یک سیستم آموزشی به نام مدرسه باشه.

حدود سیستم اصلی و سیستم های فرعی همیشه پیرو قوانین و قوانین معینی نیس. مثلا، اگه بدن آدم رو یک سیستم اصلی فرض کنیم، هر یک از اجزاء اون (مثل دستگاه گوارش) سیستم فرعی بشمار می رود، ولی اونقدر چه خود دستگاه گوارش رو سیستم اصلی تلقی کنیم، اجزاء وابسته (مثل معده، روده، کبد و غیره) سیستم های فرعی سیستم اصلی (دستگاه گوارش) رو تشکیل میدن. بهمین ترتیب، در داخل یک سازمان (به عنوان سیستم اصلی)، سازمان غیر رسمی یک سیستم فرعی حساب می شه، ولی اگه سازمان غیر رسمی خود سیستم اصلی تلقی شه، در این صورت سیستم های فرعی رفتار عبارتند از: شبکه روابط اجتماعی، شبکه روابط تخصصی، شبکه قدرت و غیره.

2-18-1-3. سیستم های راحت و پیچیده

معروفترین طبقه بندی سیستم ها در این مورد به وسیله بولدینگ انجام شده. او سیستم ها رو به نه طبقه یا سطح تقسیم می کنه. این طبقه بندی به شکل مجموعه مراتب بوده و طوریه که قوانین سطوح یا طبقات پایین، در سطوح یا طبقات بالا صدق می کنن درحالی که هر یک از طبقات بالا خصوصیات خاصی دارن که طبقات پایین بدون اون هاس. طبقه بندی سیستم ها طبق نظر بولدینگ این گونه. (الوانی، 1386) طبقه هفتم، انسانه که دارای خود اگاهیه و شاید تنها موجودی باشه که می دونه که می دونه. حافظه آدم نسبت به حیوانات خیلی تکامل پیدا کرده مطالعه تاریخ گذشته و کاربرد نتایج اون، واسه پیش بینی و ساختن آینده مختص اوست. طبقه هشتم، سیستم سازمان اجتماعیه که پیچیده ترین سیستم های موجود و بالاترین طبقهه که تا الان جدا سازی بررسی عملی شده واحد تشکیل دهنده این سیستم نه خود آدم، بلکه نقشیه که اون در جامعه به عهده میگیره. طبقه نهم، مربوط به دنیای ناشناخته هاس که گیرنده های اطلاعاتی بشر قادر به گرفتن اطلاعات از اونا نیس و هنوز آدم از راه علم و علم نتوانستهه به اون راه پیدا کنه.

مطلب مشابه :  فروش فایل پایان نامه : سازش و داوری در امور حسبی -خرید پایان نامه

سیستم در درون خود خرده سیستم ها رو هم داراس که ممکنه ترکیب این خرده سیستم ها، سیستم های کلانی رو تشکیل بده. به هرحال رابطه های داخلی اعضا، رابطه های محیطی، خرده سیستم ها، شبکه ها، درون داد ها و برون داده ها، موجب حرکت به طرف تکامل سیستم می شه و در این راه هم جهتی، همراهی، همفکری و همکاری راه های رسیدن به هدف رو آسون کردن می کنه. ارتباطات در اینجور فضایی می تونه رشد یابد و به تکامل برسه. شرایطی که در سیستم های بسته، هیچوقت محقق نمی شه. نظریه عمومی سیستم ها بر اجرا تفکر سیستمی با توجه به مسائل رشد و تکامل تاکید داره. راه و روش سیستمی بر نحوه ی اجرا نظریه عمومی سیستم ها در مسائل اجتماعی دلالت داره.

هر چند تفکر سیستمی نحوه ی نگاه جدیدی واسه مطالعه پدیده های طبیعی مثل یک سیستم، بشمار میاد. اما این نظریه به عنوان یه جور روش شناسی علمی و نگاه به دنیا هست که طبق به کارگیری راه و روش سیستمی انجام میگیره. برخلاف روش ذهنی و جزیی­نگر، روش مجموعه­نگر با توجه کل و روابط کل، باعث وسعت دید می شه. مقصود از دنیا بینی سیستمی بررسی پدیده­ ها از راه درنظرگرفتن کل پدیده. (زاهدی، 1378)

تئوری عمومی سیستم­ ها به طور بزرگی در سیستم­ های فیزیکی استفاده شده و به سیستم­ های اجتماعی هم گسترش پیدا کرده. طبق پیش فرض های این نظریه امکان استفاده اون در علوم انسانی هم هست. نظریه سیستم­ ها به واقع مدعی درک کلی و عام موضوع خویشه، بدین معنی که در مقام یک نظریه اجتماعی، به همه مسائل اجتماعی می­پردازد و نه فقط به بخش­ ها یا قطعاتی از ان. (هارولر، 1379) انواع فعالیت­ هایی رو که در سیستم جریان داره کارکرد یا وظیفه و راه و روشی که فعالیت های مزبور از راه اون به انجام می­رسد ا رفرایند[15] نامند.

2-18-2. فرق سیستم و تفکر سیستمی

با وجود رابطه خیلی نزدیک و پیوند بین دو معنی سیستم و نگاه سیستمی به شکل نظر، اما در عمل، وجود یکی به معنای حتمی بودن وجود دیگری نخواهد بود. بدین معنا که امکان داره یک سیستم با تموم عامل هاش وجود داشته باشه. اما، نگاه سیستمی به اون وجود نداشته باشه و بنابر این مجموعه ای از اجزای در ارتباط، جدا از هم از هم استفاده کرده شن که باعث نبود موثری سیستم در عمل می­شه. در طرف مقابل ممکنه یک نگاه سیستمی، اجزای غیر مرتبطی رو به شکل یک سیستم ترکیب کنه. اما به دلیل از دست دادن رابطه ماهوی، وجود هر یک، نقض کننده دیگری بوده و درنهایت به موفق نبودن مجموعه منجر شه.

2-18-3. خصوصیات سیستم

بعضی از مفاهیم و واژه­ های کلیدی واسه بررسی تئوری نظام­ ها از اهمیت بیشتری برخوردارن.

1) تمام: یک سیستم یک کله که اجزایی به عنوان خرده سیستم در اون هست یعنی چند خرده سیستم، یک سیستم اصلی رو تشکیل می­بده.

2) سازمان: یعنی مقررات، نظم، مجموعه مراتب، تعاملات، روابط و تقسیم کار و … که مشخص می­کُند روند انجام امور به چه ترتیبیه. تعادل یا عمل و واکنش، همیشه در بین عناصر سیستم جاری و ساری می­باشه. کارکرد هر سیستم به عمل دوطرفه اعضای اون بستگی داره. به هر میزان عمل دوطرفه بیشتر شه، سیستم پیچیده­تر می­شه. با تشخیص روابط دوطرفه و چگونگی اون در بین عناصر متشکله ی نظام، می­توان وضعیت نظام رو بررسی کرد.

3) مرز: هر سیستم دارای مرزیه که اون سیستم رو از بقیه سیستم ها جدا می­کنه، که بر اثر اون محیط داخلی و خارجی[16] شکل میگیره.

یک سیستم در درون یک محیط عمل می­کنه و با بقیه سیستم­ های موجود در این محیط در حال تعامله. محیط، رفتار سیستم رو تغییر می­بده و همین طور ممکنه به وسیله اون تغییر یابد. سیستم­ ها و محیط به وسیله مرز ها از هم جدا می­گردند.

این مرز ها می­تواند سخت و نفوذناپذیر و یا غیر از اون باشه. کیفیت مرز سیستم، وجود و خراب کردن و هویت سیستم رو ناراحت می­کنه. در این چرخه، خرده سیستم­ ها هم دارای مرز می باشن.

4) تعادل و برابری: هر سیستم باید در جریان روبرو شدن با مسائل مربوط به سیستم، به تعادل و برابری برسه وعدم رسیدن به برابری، باعث متلاشی شدن اون سیستم می­شه.

هر سیستمی دارای ظرفیت معینیه که توانایی میزان پذیرش بار وارده به سیستم رو نشون می­بده. بدین معنا که هر چه ظرفیت و توانایی سیستم بیشتر باشه، می­توان برابری­پذیری بیشتری رو از اون توقع داشت. بر عکس، سیستم های دارای توانایی و ظرفیت کم، با ورود بار اضافی نمی­توانند خود رو با شرایط جدید برابری دهند، پس تعادل خود رو از دست می­دهند.

تعادل و برابری در اثر برون داد­ها[17] و درون داد­ها[18] و بازخوردها[19] بوجود اومده و ایجاد می شه

[1] Cultural Inheritanes

[2] Identity

[3] Formation

[4] Coratus

[5] systems theory

[6] holism

[7] equifinality

[8] Open System

[9] Close System

[10] Static Equilibrium

[11] Dynamic Equilibrium

[12] Transformation

[13] Entropy

[14] Sub-Systems

[15] Process

[16] Internal Environment and external Environment

[17] out put

[18] In put

[19] feed back

متن کامل در سایت زیر :

پایان نامه دکترا بررسی فلسفه خونواده با تاکید برابعادساختاری وکارکردی ودلالت های تربیتی اون مبتنی برآموزه های قرآن