روند پیدایش مجتمع مسکونی

تمدن نیازمند یکجا نشینی ست و پس از آغاز و تخصص گرایی و یک جا نشینی، تمدن به وجود آمد. در این هنگام مساله ی تبادل محصولات کشاورزی آغاز گشت و فضایی برای این منظور تعیین شد سپس با شروع کارهای خدماتی (که تولیدی نبود، مانند مسئول نگهبانی محصولات در مکان مبادله ی محصولات کشاورزی ) نطفه ی شهر نشینی شکل گرفت.

امکان زیستن در کنار هم اولین مساله ای است که باید در شهر تامین شود، زیرا شهر جایی است که گروهی از انسان ها گرد هم زندگی می کنند. زندگی با هم، جانمایه ی سکونت در شهر است.

این پدیده با افزایش جمعیت به خصوص جمعیت شهری در اثر رشد و پیشرفت علم پزشکی به عنوان یکی از پیامدهای انقلاب صنعتی، سبب افزایش بیش از پیش نیاز به مسکن در سده ی 19 میلادی شد. به عبارتی ازدیاد جمعیت و توسعه ی صنعتی به عنوان عوامل موثر بر دگرگونی های آینده ، چهره ی شهر را تغییر دادند. از طرفی بلعیده شدن زمین های حومه ی شهر و رشد افقی شهر نیز تا حدی پاسخگوی این نیاز نمی تواند باشد، زیرا یک شهر تا بیکران قابل توسعه نیست . این موضوع باعث ایجاد انگیزه ی استفاده ی بهینه از زمین به شکل ساختمان های چند طبقه و زندگی با هم شد که پیشرفت صنعت و اختراع آسانسور در این برهه از زمان نیز امکانات برای گسترش این ایده را فراهم ساخت.

با هم زیستن، اگر چه با کاهش حریم خصوصی همراه است، سبب برخورداری از مشترکات و تسهیلاتی خواهد شد که در حالت زندگی انفرادی استفاده از آن ها غیرمنطقی است. کمبود و ارزش زمین، افزایش جمعیت، برخورداری از تسهیلات مشترک، تمایل به زندگی گروهی برای فرار از مسئولیت های مالکیت شخصی و دلایل امنیتی از انگیزه های انتخاب زندگی گروهی محسوب می شوند.درحیطه ی معماری مسکونی بومی، خانه های ایرانی نیز خود نوعی مجتمع مسکونی به شمار می آیند که زندگی چند خانواده ی فامیل (پدر و پسران) در قالب حیاط ها و اتاق های مجزا ولی در یک مجتمع را ممکن می ساختند.

به هر حال خانه باید به صورت مستقل و مجزا باشد، اگر چه قسمتی از یک بنای چند طبقه باشد و هرگز به معنای زندگی دسته جمعی به صورت در هم نیست. آن چه امروز به عنوان مسکن مدرن نامیده می شود از سده ی 18 میلادی به وجود آمده و سیر تکاملی آن هنوز پایان نرسیده است. بنابراین نمی توان در مورد سکونت به صورت دسته جمعی کامل و یا به صورت انفرادی کامل و برتری یکی بر دیگری قضاوت قطبی نمود و گونه ی خانه ی ایده آل را که متناسب زمان حال باشد، انتخاب نمود(توسلی،1371).

دانلود پایان نامه ارشد : بررسی معماری پایدار در زمینه های طراحی مسکونی

3-3-4- مسکن در ایران

به دنبال رشد فزاینده شهرنشینی در دهه های اخیر در ایران و به ویژه در شهر تهران، تامین مسکن به یکی از مهم ترین مسایل کشور تبدیل شده است. در این راستا، تولید انبوه مسکن، به عنوان الگویی با مزایایی نظیر توجیهات فنی، اقتصادی و زمانی، مورد توجه جدی قرار گرفته و مجتمع های مسکونی را می توان تجلی کالبدی ایده انبوه سازی مسکن در شهرها دانست. نکته ای که در بررسی روند ایجاد مجتمع های مسکونی در ایران و خصوصا شهر تهران مشاهده می گردد اینست که همواره از توجه به اصول و معیارهای شهرسازی در برنامه ریزی و طراحی غالب مجتمع های مسکونی کاسته شده و اینگونه مساکن از ایجاد «محیط مطلوب» مسکونی فاصله گرفته اند.

با توجه به روند رو به رشد جمعیت و بزرگ شدن شهرها و همچنین افزایش مشکلات اقتصادی، اکثر فضاهای مسکونی شهری ما را آپارتمان تشکیل می‌دهد که در واقع این موضوع تا آن جا جامعیت. یافته که می‌توان گفت : در چند سال آتی اکثریت مردم به زندگی آپارتمان نشینی روی خواهند آورد.با وجود این که در آینده اکثر فضاهای مسکونی ما را آپارتمان ها تشکیل خواهند داد بنابراین اگر راه حلی برای مشکلات در حال حاضر آپارتمان ها در نظر گرفته نشود جامعه به یک جامعه پر از تنش و استرس تبدیل خواهد شد که در یک چنین فضایی دیگر هیچ کس احساس امنیت و آرامش نخواهد داشت، به واقع سلامت روانی افراد به خطر خواهد افتاد(توسلی،1371).