مفاهیم رشد شناختی

) مفاهیم عمده در نظریه­ی پیاژه(1930).

برای درک ویژگی های تئوری رشد شناختی، آشنایی با چند مفهوم که به طور مکرر در این تئوری مورد اطلاق و بحث قرار گرفته است، ضرورت دارد. در زیر، اهم آن مفاهیم بر اساس تعاریفی که مفسران نظریه­ی پیاژه دست داده اند، در اینجا بیان می شود:

2) طرح واره

طرح واره به عنوان یک رکن در ساختار شناختی فرد در نظر گرفته می شود و عبارت است از توانایی بالقوه­ی عام فرد در نظام دادن اعمال متفاوت در قالب ساختار ذهنی متعلق به آن اعمال .

« طرح واره ساختاری است که کودک را قادر می سازد در شرایط متفاوت عمل متفاوتی داشته باشد.» طرح واره­ی نگاه کردن«توانایی دنبال کردن اشیاء با نگاه.»

3 ) محتوا

در تئوری پیاژه، اصطلاح محتوا به یک پاسخ خاص در مقابل یک محرک ویژه اطلاق می شود. به عبارت دیگر، هر جنبه­ی خاص از هر طرح واره­ی کلی همان محتوا است. درحالی که طرح واره عبارت از توانایی بالقوه­ی عام برای انجام دادن طبقاتی از اعمال است. محتوا، فقط نشان دهنده­ی شرایط ایجاد هر جنبه­ی خاص از آن طرح واره­ی کلی است .

«طرح واره »که در تئوری پیاژه بسیار مهم است، در رفتارهای آشکار و پنهان هر دو، بارز می شود (رئیس دانا، 1372).

4- همسان سازی و همسازی

«ساختار شناختی یک ارگانیزم عبارت از تعداد طرح واره های موجود در آن ساخت در یک زمان خاص است . چگونگی تعامل ارگانیزم با محیط در هر زمان بستگی دارد. به عبارت دیگر اینکه هر فرد تا چه اندازه محیط را درک کند یا به محرکهای محیطی پاسخ مناسب دهد، به طرح واره های متفاوت موجود در ذهن او وابسته است. درواقع ، ساختار ذهنی فرد درتعیین اینکه حتی در محیط فیزیکی یک ارگانیزم چه چیز وجود دارد، دخالت می کند.فرآیند پاسخگویی به محرکهای محیطی برحسب چگونگی موجودیت ساختار ذهنی « همسان سازی » نامیده می شود. ساختار ذهنی یک کودک در دوره­ی طفولیت محدود به جذب یا همسان سازی فقط بعضی محرکهای محیطی است. درطول زمان و به تدریج که کودک بزرگ می شود، امکان جذب جنبه های متفاوت محرکهای محیطی بیشتر فرآهم می گردد

سطوح مختلف یادگیری

باید توجه داشت که یادگیری سطوح مختلف دارد و برای هر سطح یادگیری به زمان و روشهای متفاوت زیاد است. برای مثال، یادگیری در زمینه به یاد سپردن یک شعر با یادگیری یک برنامه طولانی مدت کاملاً متفاوت است. درحال حاضر حداقل سه سطح یادگیری را می توان نشان داد که هر یک به زمان، وسیله و فنون و نظریه های متفاوتی نیاز دارد. مهارت های مربوط به پاسخهای حرکتی، به یاد سپردن و شرطی شدن ساده ، در سطح اولیه یادگیری قرار دارد . مرحله دوم یادگیری انطباق پیدا می کند .سطح سوم یادگیری مربوط به تغییر هنجارها و ارزشها و نگرش ها افراد و گروهها است. دراین نوع یادگیری به هوشیاری و دانایی بسیار و نیز زمان طولانی نیاز است و درعین حال فرآیندی بسیار دقیق و حساس است. در آموزش مدیران سازمانها از این نوع یادگیری استفاده می شود

یادگیری تسهیلی[1]

برای اینکه یادگیری آسانتر انجام شود باید از یادگیری تسهیلی استفاده کرد تا دانش آموزانمان بیشتر جذب مدرسه شوند .

در زمان های مناسب، شیوه های تسهیل کننده آموزش را به کار ببرید. دراکثر مواقع معلمانی از شیوه های آموزش مستقیم استفاده می کنند. درصورتیکه دانش آموزان کلاس شما با انگیزه­ی بسیار و مشتاق یادگیری باشند ، استفاده از شیوه های مستقیم آموزش بهترین روش است. در این صورت شما می دانید که نیازهای دانش آموزانتان چیست و درجهت علایق آنها کلاس را به پیش می برید. مطالب درسی

را ارائه کرده، کمک های لازم را عرضه می دارید و اشتباهات را تصحیح می کنید . اما همانطوریکه اغلب ما می دانیم ، بیشتر دانش آموزان امروزی ، تلاش زیادی جهت یادگیری مطالبی که به آنها می آموزیم از خود نشان نمی دهند. بیشتر معلمان با چنین دانش آموزانی پیش از شروع دچار نومیدی می شوند . معلمانی که از روش آموزش مستقیم استفاده می نمایند نکات زیر را به اجرا می گذارند(رئیس دانا،1372)

* معیارهای درسی را مشخص نموده و تکالیف یادگیری را سازماندهی می کنند.

* مطالب درسی را ارئه داده سپس آنها را توضیح می دهند و پس از آن تکالیف را معین می کنند.

* به ندرت درباره­ی مطالب درسی و خواسته های مرجع آنان سؤال می کنند.

* به دانش آموزان نمره می دهند و اشتباهات آنان را تصحیح می کنند.

* کوشش می کنند تا دانش آموزان را به پیروی و متابعت وادارند .

اگر شما به عنوان معلم اقدامات بالا را انجام داده، اما متوجه شوید که دانش آموزان مقاومت کرده و سوء رفتار نشان می دهند، در آن زمان است که از شیوه های تسهیل کننده استفاده خواهید کرد . این شیوه بدلیل در نظر گرفتن نیاز و خواست های دانش آموزان نتایج بهتری ببار می آورد. معلمانی که از

شیوه­ی تسهیل کننده استفاده می کنند اقدامات زیر را در کلاس انجام می دهند (البته در کلاس های ابتدایی چندان مؤثر نخواهد بود).

  • برنامه­ی درسی را در کلاس به بحث می گذارند تا عناوین مورد علاقه­ی دانش آموزان روشن شود .
  • دانش آموزان را برای انتخاب عناوینی از دروس که مایل به مطالعه­ی عمیق در آن هستند، کمک می کنند .
  • در مورد چگونگی انجام تکالیف و کارها با دانش آموزان صحبت می کنندو امکانات مختلفی را در نظر      می­گیرند .
  • منابع مورد نیاز، آنچه که دانش آموز باید به انجام رساند و زمان مورد نیاز برای انجام آن را معین می کنند     ( امین شایان جهرمی، 1386).

و همچنین برای آنکه مدرسه راجذابتر کنیم تا دانش آموزان بیشتر تمایل داشته باشند اوقات خود را در مدرسه بکار ببرند تا در تعطیلات 30 توصیه موجود است که با بکاربردن آنها می توانیم یادگیری و در نتیجه جذابیت مدرسه را بیشتر نماییم که در اینجا بیان می نماییم