نقش انسجام اجتماعی در پیشگیری از جرم

پیشگیری اجتماعی

پیشگیری اجتماعی یا اصلاحی یعنی مجموعه تدبیرها و اقدامایی که به دنبال حذف یا خنثی کردن علتا و عاملای ساخت دهنده و ایجاد کننده جرمه. هدف این نوع پیشگیری، سالم سازی جامعه س طوریکه بشه، هم از اتفاق جرم ابتدایی و هم از تکرار جرم جلوگیری کرد.

پایه و زیربنای راه و روش پیشگیری اجتماعی شناخت علتا و عوامل جرم و برطرف کردن اونا با اجرای اصلاحات فردی و اجتماعیه مثل جنگ با فقر و بی سوادی و بیکاری، درمان اختلالهای روحی و جسمی مرتکبان، بالا بردن سطح سواد، آموزشهای عمومی و ارزشهای اجتماعی، تقویت نهادهای اجتماعی مثل خونواده، مدرسه، مسجد، برنامه ریزی اوقات فراغت افراد، گسترش بهداشت عمومی و… که میشه به دلیل ی اونا، علتا و زمینه های ارتکاب جرم رو از بین برد و از تمایل و کشیده شدن افراد به روش های مجرمانه ی زندگی جلوگیری کرد.

برخلاف پیشگیری کیفری که به جنگ و برخورد با مجرم می پردازد، این نوع پیشگیری بر شناسایی علتای جرم زا و جنگ با اونا استواره. طبق این راه و روش، تموم جرایم معلول و عاملایی مشخص و شناخته شده فرض می شن و تموم جرایم با روشی واحد قابل پیشگیری هستن.

گفتار سوم- پیشگیری وضعی

در کنار پیشگیری اجتماعی که در درازمدت به نتیجه می رسین، نوع دیگری از پیشگیری هم هست که ریشه در بزه دیده شناسی داره و به مجموعه اقداما و تدبیرهایی گفته می شه که به طرف تسلط بر محیط و وضعیتای پیرامونی جرم (وضعیت مشرف بر جرم) و مهار اون متمایله. این از طرفی از راه کاهش وضعیتای قبل گناه کاری، یعنی وضعیتای پیش جنایی که اتفاق جرم رو آسون کردن می کنه صورت میگیره و از طرف دیگه، با افزایش خطر شناسایی و احتمال دستگیری بزهکاران همراهه.

گفتار چهارم- درآمدی بر پیشگیری از اتفاق جرم

1- امنیت: امنیت سنگ زیرین زندگی فردی و اجتماعی ملتا و کشورها حساب می شه و در دنیای معاصر، واسه کمتر مهمی مثل اون، اهتمام ورزیده، هزینه های زیاد صرف می کنه. بشر امروز خوب واقفه که این اصل، پایه همه تحولا، خلاقیتا و پیشرفتای همه جانبه و متوازن جامعه س و به میزان آسیب پذیری اون، زندگی اجتماعی هم از مریضی، بیحالی و جمود، رنج می برن. پس، هرچه که مزاحم امنیت و آسایش عمومی تلقی شه، وصف مجرمانه پیدا می کنه.

نکته مهم دیگر اینست که چون تحقیقات جرم شناسی و طرق پیشگیری از اتفاق جرم، بر اساس پیشرفت و تحقیقات خیلی دیگر از علوم مثل جامعه شناسی، روانشناسی، روانپزشکی، زیست شناسی، تاریخ، اقتصاد، آمار و… ه، ضعف در بخش هر کدوم از اونا، به یه جور دامنگیر پژوهشای جرم شناسی هم هستش.

2- پیشگیری از اتفاق جرم لازمه شناخت خود «جرم» است، بنابر این باید اولین وظیفه، انجام جدا سازی و بررسی منظم جرم در جامعه باشه؛ چون که جرم، نمایانگر نهادهای مشخصیه که می تونه راهنمای مهمی واسه پیشگیری از اتفاق اون در آینده باشه.

مطلب مشابه :  دانلود پایان نامه : نقش عدالت در دادرسی کار

3- از لوازم قطعی و لازم اقدام به پیشگیری از اتفاق جرم، باور داشتن به دو امر ذیله:

– جرم و مقابله با اون، یک امر ذهنی (معنی حقوقی محض) نبوده و با تغییر و تحولات گسترده و روزافزون جامعه رابطه تنگاتنگی داره.

4- قوانین یک جامعه اگه به جای پیروی از تجربیات زندگی تنها با تکیه به منطقه ذهنی شکل بگیره،[1] چه بسا جامعه رو با بحران «تورم جرم» روبرو سازه.

براین پایه، اهتمام به این که «حقوق، ضرور تا بر اندیشه جمعی بنا می شه.»[2]، تضمین ضمانت اجرایی اون حساب می شه اون طور که «لئون دوگی» در این باره می نویسه:

«قوانین حقوقی باید مثل آیینه، ارزشهای حقیقی جامعه رو مشخص کنه در غیر اینصورت، جز خاصیت «جرم زدایی» و «پاک کردن اهمیت اخلاقی رفتارها از اذهان عمومی» ارمغان دیگری واسه جامعه نخواهد داشت.»

5- هیچ تحقیقی – کمه کم در ایران[3] –  صورت نگرفته که نشون بده وقتی قانونگذار، به عملی وصف مجرمانه میده، اون عمل حقیقتا چقدر در بین مردم قبیح و بی نظم تلقی می شه، به ویژه اون قوانینی که راجبه ارزشها و فرهنگ و معنویت هستن.

6- همه ملتها در زمان واحدی زندگی نمی کنن و البته رشد و خوشبختی اونا رو هم نباید تنها به میزان نزدیکی شون به زمان جاری (قرن بیستم) سبک و سنگین کرد. هر ملتی واسه رشد و شکوفایی خود ضرور تا باید زمان واقعی خود رو پیدا کنه و از آنجایی شروع کنه که حقیقتا هست.

گناهکار فقط برحسب جرمی که انجام دهنده شده، نامی داره. مثلا اگه دست به دزدی زده به نام «دزد». اگه انجام دهنده قتل شده، به نام «قاتل». اگه چاقو کسی کرده، «چاقو کش». اگه ضرب و جرحی به وجود آورده، به نام «ضارب». اگه اختلاس کرده، به نام «مختلس». اگه کلاهبرداری کرده، به نام «کلاهبردار». اگه روسپس ولگرده به نام «فاحشه و بدنام» و… معرفی می شه و تحت همین عنوان از اون گفتگو بعمل میاد.

زمانی که عوامل بوجود آورنده جرم- مثل شرایط خاص محیطی و ویژگیهای فردی گناهکار و بزه دیده – مورد توجه واقع نشه؛ سرکوبی معلول هرچقدر هم با خشونت صورت پذیرد، حاصلی نخواهد داشت. اعمال مجازاتهای سنگین، جهت برچیدن جرم از جامعه، بی فکر تفکری باطله؛ چون که مجرم تا حد زیادی محصول محیط خوده و یا اینکه نارساییایی در جسم و فعالیتهای جسمی او هست.

«برویودوواریل»[4] در عبارت کوتاهی به زیبایی میگه که: «گناهکار، یا مریضه و یا نادان؛ باید به درمان و آموزش اون پرداخت، نه اینکه اون رو خفه کرد.»[5]

به باور «بکاریا» سختی مجازاتها نه تنها با هدف پیشگیری از اتفاق جرم مغایرت داره، بلکه حفظ تناسب بین جرم و مجازات رو که چیزی ضروریه هم از بین می بره.[6]

باری، نگاه به تاریخ گذشته نشون میده واکنش تک تک مردم در مقابل بزه، تحمل کیفر واسه تشفی خاطر زیاندیده و تنبیه فرد خطاکار بوده و توجه وافر به روحیات مجرم و شرایط و احوالی که او در بین ارتکاب جرم در اون قرار داشته، نمی شد. با گذروندن قرنها به این منوال از عمر بشر، کم کم این نکته به ذهن بعضیا از محققین خطور کرد که تنها مجازات نمی تونه عامل بازدارنده مجرم از جرم و تخلف باشه بلکه باید پس، تصمیمات دیگری هم اندیشید.[7]

مطلب مشابه :  نتایج درمانی موسیقی درمانی

در این زمان، حقوقدانان کیفری و جرم شناسان، مجازات بزهکاران رو از بعد دیگری مورد توجه قرار دادن و کم کم اندیشه جایگزینی و دسترسی به نظام حقوقی متکی بر روش های جدید پیشگیری از جرم و دفاع اجتماعی و اصلاح بزهکاران اوج گرفت. این فکر با سعی آقای «فیلیپو گراماتیکا»[8] تحقق پیدا. [9]

به نظر «گراماتیکا» واسه اینکه حقوق جزا جای خود رو به حقوق دفاع اجتماعی بده و هم آشتی دادن بین فرد و جامعه و رفع خیلی از حالات ضداجتماعی، جامعه و دولت باید اقدامایی مثل برطرف نمودن عوامل و شرایط یا علل اختلاف فرد با جامعه، اصرار بر اقدامات پیشگیری کننده به جای مجازات بزهکاران، توجه به شخصیت گناهکار در اعمال اقدامات دفاع اجتماعی و ضمنا جایگزینی سیستم حقوق دفاع اجتماعی به جای حقوق جزای فعلی بکنن.[10]

«مارک آنسل» برخلاف «گراماتیکا» با بکار بردن اصطلاح «جرم» مخالفتی نداره و مسئولیت گناهکار رو بعنوان یک واقعیت داخلی و اجتماعی قبول می کنه و هیچوقت حق مجازات رو نفی نمی کنه؛ ضمنا در سیاست کیفری دفاع اجتماعی نوین، حمایت از فرد در درجه اول اهمیت قرار میگیره. پس واسه رسیدگی به محاکمه باید هم «عمل اجرایی مجرمانه» و هم خصوصیات واقعی شخص گناهکار مورد شناسایی دقیق بگیره تا بشه مناسب ترین تصمیمات قضایی رو درباره اون انجام نمود. واسه همین، مکتب دفاع اجتماعی پیشنهاد می کنه که در هر محاکمه ای، علاوه بر پرونده قضایی، پرونده دیگری هم وجود داشته باشه که دربردارنده اطلاعاتی راجبه خصوصیات بدنی و روانی و زیست شناسی و اجتماعی گناهکار باشه.[11]

1- ژرژگورویچ ، حقوق و جامعه شناسی، ترجمه دکتر مصطفی رحیمی، ص 100

2- ژرژرگوریچ، حقوق و جامعه شناسی، ترجمه دکتر مصطفی رحیمی، ص 94

[3] – تا اونجا که ما مطلع هستیم.

[4] — Brissot oe Warihe

[5] – لوی مرول، حقوق و جامعه شناسی، ترجمه دکتر مصطفی رحیمی / ص 15

[6] – بکاریا، کتاب جرایم و مجازاتها، ترجمه دکتر محمدعلی اردبیلی، به نقل از کتاب حقوق جزای عمومی دکتر محمدصالح ولیدی ج اول ص 219.

[7] – قاسمی، ناصر، اقدامات تأمینی و تربیتی در حقوق کیفری ایران، ص 11

[8] – Gramatice.

[9] – ولیدی، محمدصالح، حقوق جزای عمومی، جلد اول، ص 280

[10] – همون. ص 284

[11] – ولیدی، محمدصالح، همون ص 286.

متن کامل :

دانلود پایان نامه : پایان نامه نقش انسجام اجتماعی در پیشگیری از جرم