پایان نامه برنامه درسی پنهان با تفکر انتقادی دانش ­آموزان

ابعاد برنامه درسی پنهان

صاحب­نظران هر یک از منظری ابعاد متفاوتی از برنامه درسی پنهان را مد نظر قرار دادند. اندرسون[1](2000) سه بعد را برای برنامه درسی پنهان مد نظر قرار می­دهد:

  • نوعی تلقین برای حفظ ویژگی­های اجتماعی است و یا این که دانش و شیوه­های خاص را به همراه برنامه درسی تدریس شده و رسمی ارائه کند.
  • به تاثیرات هوشمندانه موقعیتی که آموزش رسمی در آن واقع می­شود، اشاره دارد.
  • قوانین بیان نشده­ای که برای تکمیل موفقیت­آمیز مطالعات آموزشی رسمی ضروری است.

آهولا[2] نیز چهار بعد اساسی برنامه درسی پنهان را عبارت می­داند از :

  • یادگیری چگونه یاد گرفتن.
  • یادگیری حرفه.
  • یادگیری به منظور خبره شدن.
  • یادگیری بازی(اندرسون، 2001).

علیخانی ابعاد برنامه درسی پنهان را عبارت می­داند از:

  • چگونگی ارتباط متقابل افراد در مدرسه.
  • ساختار سازمانی مدرسه.
  • ساختار فیزیکی مدرسه و کلاس درس(علیخانی، 1382).

واجارگاه و چوکده(1385) ابعاد برنامه درسی پنهان سیلور و الکساندر[3] و لوئیس[4]، به دلیل این که از جامعیت و عمق بیشتری برخوردار است به شرح ذیل ذکر می­کنند:

الف- ساختار مدرسه: دیوانسالاری اداری مدرسه غالبا همراه با مجموعه­های فشرده قوانین، مقررات، روش­ها و نظام­های مدیریت یک عنصر پر اهمیت” برنامه درسی غیر مدون”  محسوب می­شود. عناصری از این طبیعت که به سادگی قابل تشخیص است عبارتند از: تمام نظام طبقه­بندی به خدمت گرفته شده در مدرسه، روش­های ارزشیابی، قوانین انضباطی، محدودیت­ها و روش­های تنبیه، محدودیت­ها و کنترل فعالیت فردی و گروهی، فعالیت کلوپ­ها، کمیته­های دانش­آموزان و اقتدار طلبی کارکنان و کارکنان مدرسه.

ب- جو اجتماعی مدرسه: جو اجتماعی مدرسه اگر چه عاملی نافذ در مدرسه است ولی کمتر از طریق اعمال آشکار مشخص می­گردد. معلمان در طرح­ریزی آموزش باید به این مجموعه کامل شرایط غیر رسمی و طبیعت ارتباطات میان فردی که بین دانش­آموزان و هیئت آموزشی وجود دارد معرفت یابند. فرهنگ موجود بین همسالان به ویژه در سالهای بالای مدرسه عاملی پر اهمیت در تعلیم و تربیت جوانان محسوب می­شود. یکی از موضوعات مورد توجه و جدی اثر جو مدرسه و فرایندهای اجتماعی شدن مدرسه در دانش­آموزان خانواده­های عقب مانده از نظر فرهنگی و فقیر است. کارکنان مدارس ممکن است غالبا ناهشیارانه سعی در دگرگونی دانش­آموزان بر اساس زندگی و تفکر خود نمایند. در نتیجه کودکان گروههای خرده فرهنگی متفاوت “مواجه با مشکلات در سازگاری می­شوند”. اثر جو اجتماعی مدرسه بر گروههای قومی و نژادی نیز مورد مطالعه قرار گرفته است.

ج- تعامل معلم و دانش­آموز: تعامل معلمان و شاگردان در کلاس درس به وسیله ساختار مدرسه و سازمان اجتماعی تحت تاثیر قرار می­گیرد. این گونه ارتباطات به نوبه خود اثری مستقیم بر بافت سازمانی و نحوه ارائه تکالیف یادگیری دارد.

گوردون(1985) پس از بررسی تحقیقات و پژوهش­های انجام شده درباره برنامه درسی پنهان تحلیل ذیل را از ابعاد برنامه درسی پنهان ارائه می­کند:

* برنامه درسی پنهان به منزله نتیجه: یادگیری­های مدرسه به دو گروه یادگیری­های آکادمیک و یادگیری­های غیرآکادمیک تقسیم می­شود، نقطه اشتراک همه این تعاریف در این دیدگاه این است که یادگیری­های غیر آکادمیک شامل: ارزش­ها، تمایلات، نگرش­ها و مهارت­های اجتماعی به برنامه درسی پنهان مربوط می­شود.

* برنامه درسی پنهان به منزله زمینه: در این بحث به محیط ((شناختی[5]))، ((فیزیکی[6]))و ((اجتماعی[7])) مدرسه اشاره می­شود که هر کدام با یک برنامه درسی پنهان همراه است.

­* برنامه درسی به منزله فرایند: شیوه­های انتقال پیام در برنامه درسی آشکار، آگاهانه و از قبل طراحی شده است، و در برنامه درسی پنهان انتقال پیام و تاثیر نفوذ آن، ناآگاهانه، قصد نشده و غیر عمدی است.

[1] -Anderson

[2]– Ahola

[3]-Aleksander

[4]-Louis

[5] -Cognative

[6]-Phizcal

3-Socity

پایان نامه بررسی رابطه برنامه درسی پنهان با تفکر انتقادی دانش ­آموزان پسر پایه پنجم ابتدایی شهر آبدانان