پایان نامه ارشد: گردشگری و توسعه کارآفرینی در گردشگری

2-3-1- تعریف گردشگری

توریسم واژه­ی فرانسوی گردشگریه که از ریشه تور گرفته شده. تور در زبون فرانسه به معنای حرکت زمونه ای، عمل پیمودن، گذروندن، سیر کردن و گردش نمودن می­باشه. واژه توریسم اولین بار در مجله­ای با عنوان اسپورتینگ مگزین بکاربرده شد (خضری و همکاران، 1392).

واژه گردشگر به کسی گفته می­شه که صرف نظر از کنجکاوی به قصد تفنن و تفریح سفر می­کنه (آونیل[1]، 2002). در جائی دیگر به کسی که واسه خوشحالی خود و لذت بردن مسافرت می­کنه، گردشگر گفته شده. سازمان ملل تعریف خود از گردشگر رو اینجور ارائه میده: گردشگر فردیه که بیشتر از یک روز و کمتر از یک سال در محلی غیر از محل زندگی دائمی خود بمونه.

در این تعریف نظامیان، دیپلمات­ها، مهاجران و دانشجویان قرار نمی­گیرند. سازمان جهانی گردشگری[2] (UNWTO) هم افرادی رو که با قصد گذراندن اوقات فراغت، انجام کار و بقیه اهداف در مدت کمتر از یک سال به مکانایی خارجی از محیط عادی زندگی خود می­روند، گردشگر تلقی کرده (سازمان جهانی گردشگری، 1996). در فرهنگ و ادبیات فارسی، به کسی که به مقصدی مسافرت کرده و بعد از یه مدت به محل سکونت خود بازمی شه، جهانگرد گفته می شه (خضری و همکاران، 1392).

بطور راحت، هرچه رو که با گردشگرها و ارائه خدمات به اونا سرو کار داشته باشه به عنوان گردشگری دانسته­ان . در جایی دیگر توریسم یا گردشگری رو به عنوان یک فعالیت تفریحی تلقی کرده­ان (اونیل[3]، 2002). برابر تعریف سازمان جهانی گردشگری، گردشگری عبارت از فعالیت­هایی که گردشگرها انجام می دن (سازمان جهانی گردشگری، 1996).

گذشته از این تعاریف، گردشگر در معنی وسیع اون علاوه بر گروه­هایی مثل سیاحان، جهانگردان و … ، شامل افرادی هم که در مورد کار و حرفه و فعالیت علمی و تحقیقی خود سفر می­کنن، هم می­شه. ضمنا گردشگری رو می­توان یکی از اجزاء تشکیل دهنده پیشرفت مورد توجه قرار داد، بطوری که برنامه­های گردشگری ً هم جهت با پیشرفت جامعه قلمداد می­شه، علاوه بر اون صنعت توریسم باید در مناطق روستایی و در تموم سطوح پیشرفت یابد.

گردشگری یعنی: گذران اختیاری یه مدت از اوقات فراغت خود در مکانی غیر از سکونت دائمی به قصد التذاذهای گردشگری (باهر، 1377). بعضی دیگر هم گردشگری رو به عنوان اقدام به مسافرت با هدف تفریح و ارائه خدمات واسه عمل تعریف کرده­ان. تعریف کامل­تری هم به وسیله سازمانی جهانی گردشکری از گردشگری ارائه شده: گردشگری یک صنعت خدماتیه که شامل تعدادی از ترکیبات مادی و غیرمادیه. عناصر مادی شامل سیستم­های حمل و نقل (هوایی، راه آهن، جاده­ای، آبی و الان فضایی)، پذیرایی (خونه، غذا، تورها) و خدمات مربوط به اون مانند خدمات بانکی ، بیمه و خدمات بهداشتی و ایمنی می­شه. عناصر غیر مادی شامل استراحت، آرامش، فرهنگ، فرار، ماجرا جویی و تجربیات جدید و متفاوته (سازمان جهانی گردشگری، 2002).

گردشگری از جریان­هاییه که خوب نشون دهنده امور اقتصادی، اجتماعی و فرهنگیه. گردشگری میل به استفاده از فضا در اوقات فراغت با انگیزه­ها و اهداف مختلفه. گردشگری در یک تمام در برگیرنده جریانی از سرمایه، آدم، فرهنگ و عمل دوطرفه بین آنهاه که در فضای جغرافیایی آثار مختلفی بر جای می­نهد (بریدنهان[4]، 2004).   مهم­ترین هدف پیشرفت توریسم داخلی و خارجی، پیشرفت اقتصادی و اجتماعی نواحی مقصده (شارپلی[5] و همکاران، 1997). با جمع بندی تعاریف و مفاهیم فوق، تعریف زیر از گردشگر و گردشگری رو میشه ارائه داد:

گردشگر کسیه که با قصد کار، تفریح و یا لذت بردن از محیط دور و بر از محل زندگی دائم خود دور شده و واسه یه مدت که می­تواند بین یک روز تا یک سال باشه در محل دیگری بمونه و گردشگری، صنعتیه که با گردشگرها و سرویس­دهی به اونا سر و کار داشته و می­تواند فعالیتی تفریحی، علمی، کاری و یا عاطفی باشه(خضری و همکاران، 1392).

2-3-2- جاذبه های گردشگری

جاذبه­ها با توجه به میزان جذابیت خود می­توانند گردشگران رو به طرف خود جذب کنه، در این مورد ساختار جذاب این جاذبه­ها در مورد کشش گردشگر مهم خیلی می­باشه (گارتنر[6]، 2002). منابع مختلف، تقسیم­بندی­های متفاوتی رو از جاذبه­های گردشگری از دیدگاه مختلف ارائه کرده­ان. عادی ترین الگوی مورد دلیل در بیشتر تحقیقات، الگوی پیشنهادی سازمان جهانی گردشگریه که برابر دسته­بندی زیر ارائه شده (آشورت[7]، 1989):

  1. جاذبه­های طبیعی: جاذبه­های طبیعی موجود در مقصد، بیشترً اولین موضوعیه که توجه گردشگر رو جلب می­کنه که ً ترکیب متنوعی از منابع طبیعی رو می­توان به خاطر ایجاد محیطی جذاب واسه پیشرفت گردشگری به کار گرفت.
  2. جاذبه­های فرهنگی: در صنعت گردشگری، فرهنگ به عنوان عامل جذب عمل می­کنه. واسه گردشگرانی که سفر می­کنن، فعالیت­ها، رویدادها و اجناس فرهنگی، مثل نیرویی الهام بخش و جذاب بر اونا اثر می­گذارد. جاذبه­های فرهنگی شامل تموم تجلی­ها و تبلورهای بیرونی و رسمی فرهنگ هر کشوره که می­توان اونا رو دید، نشون داد یا به یه جور عرضه کرد.
  3. جاذبه­های آدم ساخت: به کلیه عناصر و پدیده­های مصنوع دارای ارزش و دارای تعاریف ملاک جذابیت، جاذبه آدم ساخت گفته می­شه.
مطلب مشابه :  مهاجرت به کانادا از راه تخصص و شرایط لازم واسه ورود سریع به این کشور 

2-3-3- گونه های گردشگری

گردشگری بسته به شرایط محیطی، دارای انواع متنوعیه (کاتر[8]، 2000). اسمیت[9] گونه­های گردشگری واقعی رو به توضیح زیر معرفی می­کنه (اسمیت، 2000):

  1. گردشگری قومی: به خاطر مشاهده سبک زندگی افراد بومی و اقوام انجام می­شه.
  2. گردشگری هنری: به دنبال شناخت هنرهای ملل دیگر و باخبر شدن از اینه.
  3. گردشگری تاریخی: به اون گردشگری میراث هم می­گویند و به بازدید از موزه­ها، جای­ها و ابنیه تاریخی می­پردازد و الان، بخش کلی ای از گردشگری رو به خود اختصاص داده.
  4. گردشگری طبیعت­گرا: تأکید بر جاذبه­های طبیعی و پناه بردن به آغوش طبیعت قشنگ و تشویق و درک لذت بردن از جاذبه­های طبیعیه.
  5. گردشگری تفریحی: شرکت در فعالیت­های ورزشی، استفاده از محل بیرون آمدن آب زیر زمینی­های آب معدنی، حموم آفتاب و برخوردهای اجتماعی در محیطی دلنشین و راحته.
  6. گردشگری کاری: اجرای بخشی از کار و حرفه توأم با مسافرت و شرکت در کنفرانس­ها، جلسه­ها،سمینارهای علمی، تحقیقاتی و تخصصیه.
  7. گردشگری مذهبی و زیارتی: هدف اون الهی بوده و به دنبال زیارت جای­های مذهبیه.

2-3-4- تاریخچه گردشگری

سیاحت و گردشگری بعنوان فعالیتی فرهنگی و اقتصادی در جوامع مختلف از دیر باز شناخته شده و مسافرت، سفر و از جائی به جای دیگر نقل جای کردن از دیر باز در ذات آدمی بوده و جزء لاینفک زندگی و وجود انسانه. سفر و مسافرت دارای قدمت دیرینه­ایه و به جرأت می­توان گفت توریسم از دیر باز در جوامع انسانی وجود داشته و کم کم مراحل تکامل خود رو طی کرده و به موضوع فنی، اقتصادی، اجتماعی و اکولوژیکی الان رسیده (رضوانی، 1376). ریشه­های گردشگری و توریسم به یونان قدیم و رومیان قدیم بر می­شه. شهروندان این جوامع با سفر به مناطق خارجی، اروپا، مدیترانه، خاورمیانه و … به مشاهده فرهنگ­های مختلف، استفاده از حموم­های آفتاب و استراحت و تفریح می­پرداختند (اونیل، 2002). مردمون قبل تاریخ (عهد قدیم) با انگیزه­هایی مثل گرفتن غذا، دوری جستن از خطر و پیدا کردن محل­های خوش آب و هوا اقدام به مسافرت می­کرده­ان. این روند با  گذشت زمان و یکجانشین شدن آدم با اهدافی مثل کسب پول و تجارت، تبادل کالا و غیره توأم شد. به هرحال و با توجه به نکات فوق واسه توریسم نمی­توان نقطه آغازینی گفت، با اینحال می­توان حدس زد که از زمان شکل­گیری و گسترش شهرها و تمدن­های بشری، آدمی به دلیل روابط اقتصادی و اجتماعی همیشه در طول زمان جهانگردی و گردشگری رو تجربه کرده. در بین قرون وسطی هدف کلی سفر مردم رو مسائل مذهبی تشکیل می­داد. مثلا فردی به نام آیمری دو پیکاد در سال 1130 به عنوان اولین کاروان دار فرانسوی بود که گروهی رو واسه دیدن اماکن مقدس اسپانیا به این کشور برد. تا قبل از رنسانس دوم مردم علاقه­ای به سفرهای گروهی نداشتن ولی انقلاب صنعتی باعث شد تا تحولات زیادی در این میدون ایجاد شه و مردم به فعالیت­های گردشگری علاقمندی نشون بدن (اونیل، 2002). با روی کار اومدن قطار و راه آهن در سال 1850 تحولات فوق شدت بیشتری پیدا و توریسم روستایی که در وسطای قرن 18 در انگلستان و اروپا و به عنوان یک فعالیت تفریحی- اجتماعی شروع شده بود، هم در جنبه­های مختلف پیشرفت پیدا کرد که خود به دلیل پیشرفت فناوری، افزایش اوقات فراغت و افزایش درآمد بود (اونیل، 2002).

در قرن 20 با روی کار اومدن هواپیما (1984) خواسته واسه سفر و گردشگری و این روند با ورود هواپیمایی سریع (1970) روند صعودی به خود گرفت. امروز گردشگری به عنوان یکی از صنایع روز دنیا به حساب می­رود،  بطوریکه 6/2 تا 10 درصد از مشاغل دنیا رو به خود اختصاص داده .

2-3-5- اهمیت گردشگری در پیشرفت کشورها

افزایش شمار گردشگران موجب رونق یافتن کار و کاسبی و افزایش درآمد شرکت­ها و مؤسساتی می­شه که دراین میدون فعالیت می­کنن. پیشرفت گردشگری، به ویژه در کشورهای کمتر پیشرفته، عامل مؤثری در مقابله با فقره و موجب افزایش درآمد قشرهای مختلف، کاهش بیکاری، رونق اقتصادی و درنتیجه بهبود کیفیت زندگی مردم و افزایش رفاه اجتماعی می­شه. بررسی­ها نشون می­بده که ارزهای به دست اومده از فعالیت­های گردشگری، در تنظیم تراز پرداخت­های خیلی از کشورها، به ویژه کشورهای کمتر پیشرفته که معمولاً وابسته به یک محصول ان، مؤثر هستش. شاید به همین دلیله که لویس ترنر[10] گردشگری رو امید بخش­ترین و پیچیده­ترین صنعتی می­داند که دنیا سوم با اونو به روست و عقیده داره گردشگری بیشترین توانایی رو واسه جانشینی دیگر صنایع درآمد زا داره (لی[11]، 1378).

مطلب مشابه :  مرجع آگهی و نیازمندیها : سایت دو فانوس

الان از گردشگری به عنوان گذرگاه پیشرفت یاد می­شه (شاربوک[12]، 1998). که با ماهیتی چند بعدی، علاوه بر تأمین نیاز گردشگران، باعث تغییرات کلی­ای در سیستم جامعه میزبان می­شه (دیوارت[13] و همکاران، 2009). اون طور که تجربه کشورهای پیشرفته نشون می­بده، گردشگری از پایهً یک سعی و فعالیت اقتصادیه، استفاده از فرصتای گردشگری باعث اشتغال بوده و گردشگری نیاز مبرم به سرمایه گذاری انسانی داره و تنوعی از مشاغل رو با نتایج جور واجور در انواع و مقادیر جورواجور ارائه می­بده (ابلیو[14] و همکاران، 2006). گردشگری در محیطای روستایی  با توجه به پیشرفت شهرنشینی، بهبود سیستم حمل و نقل و ارتباطات، افزایش اوقات فراغت و غیره در حال گسترشه (شکری، 1384). صاحب نظران اقتصادی با ملحوظ داشتن همه مسائل متوجه این صنعت، سهم اون رو در تهیه برنامه های هدفمند پررنگ دیده و به عنوان یک الگوی اقتصادی مورد توجه قرار می­دهند.

در کشورهای دنیا از گردشگری به عنوان کاتالیزوری موثر واسه بازسازی و پیشرفت اجتماعی نواحی یاد شده (شارپلی[15]، 2002). تا جای که سازمان جهانی گردشگری در بیانیه خود، گردشگری رو نیاز اساسی در هزاره سوم معرفی کرده (حاجی نژاد و همکاران، 1388) و پیش­بینی می­کنه که در سال 2020 تعداد گردشگران به 5/1 میلیارد نفر برسه (شاو[16] همکاران، 2004). که این مقدار بیشتر از 10 درصد از درآمد ناخالص داخلی  کشورها در سطح دنیا رو شامل می­شه (دوسویل[17]، 2005). طبق این پیش­بینی، گردشگری در تموم مناطق دنیا در حال رشد می­باشه و این رشد در کشورهای در حال پیشرفت بیشتر هستش. اروپا، آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی، آسیای شرقی و اقیانوسه حدود 80% از گردشگران رو دارن، پس اونا تسلط خود رو بر حجم گردشگران حفظ می کنن. گردشگران بین المللی ورودی به آفریقا  باید به رشدی حدود 5/5% درآمد در سال، طی این دوره برسن و گردشگران ورودی به آسیای جنوبی هم بیشتر از 6% رشد می کنن. گردشگری یکی از منابع اصلی اشتغال در سراسر دنیا هم می­باشه که طبق حدس  سازمانی جهانی جهانگردی حدود 7/76 میلیون نفر در دنیا در این صنعت به شکل مستقیم اشتغال دارن و اگر مشاغل غیر مستقیم اقتصادی هم به اونا اضافه شه این مقدار به حدود 234 میلیون (7/8% از کل مشاغل دنیا) می رسین (سازمان جهانگردی، 1384). کارکردهای گردشگری در کشورها رو می­توان در این سه دسته گفت:

  1. کارکرد اقتصادی گردشگری: گردشگری در تقویت بنیه اقتصادی، کاهش بی­تعادلی منطقه­ای و ارتقاء شاخص­های پیشرفت در مناطق غیر بهره مند، پیشرفت اقتصادی در سطوح محلی، ملی و منطقه­ای، ایجاد تنوع و تغییر در ساختار اقتصادی مناطق در سطوح منطقه­ای و به ویژه محلی و ثبات اقتصادی در سطح کلان نقش مؤثری اجرا می­کنه (تولایی، 1386). ایجاد اشتغال، کسب درآمد ارزی واسه کشور میزبان و بهبود تراز پرداخت­ها، افزایش درآمدهای مالیاتی از محل فعالیت­های اقتصادی مربوط به گردشگری، ایجاد تعادل منطقه­ای ، کاهش ثروت، از این رو به اون رو ساختن فعالیت­های اقتصادی و جهت دادن درآمد از مناطق شهری به روستاها و آخر سر جلوگیری از برون کوچی روستاییان از اثرات اقتصادی توریسم حساب می شه (استاد حسین، 1379).
  2. کارکرد اجتماعی و فرهنگی گردشگری: تجربیات جورواجور نشون داده که توریسم فرهنگ و جامعه میزبان گردشگر رو تحت اثر قرار می­بده. توریسم از میراث فرهنگی منطقه حفاظت می­کنه و ضمنا زمینه­ی حفظ و ارتقای الگوهای فرهنگی در مورد­های موسیقی، رقص، تئاتر، لباس، هنر و صنایع دستی، آداب و رسوم، سبک زندگی و سبک معماری که جمله جاذبه­های مهم گردشگریه که به وسیله گسترش گردشگری زمینه­ی حفظ و ارتقای اونا رو فراهم می­سازه (رنجبریان، 1385). تغییر در ساختارهای اجتماعی و نقش­های اجتماعی، ایجاد فرصت­های جدید اجتماعی واسه ساکنان، کاهش نابرابری­های اجتماعی و کمک به حفظ میراث فرهنگی از دیگر نقش­های مهم گردشگری در این مورد به حساب می­آید (کینگ هنگ[18]، 2004).

کارکرد زیست محیطی: کمک به حفظ نواحی طبیعی مهم و زندگی وحش، کمک به اصلاح کیفیت محیطی نواحی (چون که جهانگردان علاقمند به بازدید از جاهای جذاب، تمیز و بی آلودگی هستن). پیشرفت و بهبود سازمان زیر بنایی، جاده سازی، لوله کشی آب، تدارک سیستم فاضلاب و … که موجب بهبود شرایط محیطی و کاهش انواع آلودگیا می­شه (گی و همکاران، 1377).  البته اصلا نباید از نتیجه های منفی گردشگری غافل بود. چون هرگونه پیشرفت بی برنامه در این صنعت می تونه نتایج منفی زیست محیطی و اجتماعی و حتی اقتصادی رو به دنبال داشته باشه.

[1] Oneill

[2] World Tourism Organization

[3] Oneill

[4] Briedenhann

[5] Sharpley

[6] Gartner

[7] Ashworth

[8] Cater

[9] Smith

[10] Terner

[11] Lea

[12] Swarbook

[13] Dwyeret

[14] Abbyliu

[15] Sharply

[16] shaw

[17]

[18] Kin hang

متن کامل :

 نقش عوامل مربوط به پیشرفت کارآفرینی در تعاونی های گردشگری؛ - دانلود پایان نامه ارشد