منبع پایان نامه ارشد درباره برنامه چهارم توسعه، برنامه پنجم توسعه، عدم تمرکز، شاخص توسعه

تهران مشاهده می شود که مهمتر از دیگر اسناد نام برده شده است و به طور مفصل در بین اسناد زیر توضیح داده شده است ( مهندسین مشاور شاران، 1388: 160).
تمامی این اسناد به گونه ای با اهداف این پژوهش مرتبط هستند و به شاخص اجتماعی و فرهنگی توجه شایانی کرده اند و از سویی تعدادی از آنها مرزبندی شهرها را مورد بررسی قرار داده اند که در قسمت اسناد به اختصار آورده شده است.

1-6-3 قوانین و اسناد بالادست در سطح ملی:
1-1-6-3 سند چشم انداز جمهورى اسلامى ایران در افق 1?0? هجرى شمسى:
? گسترش و عمق بخشیدن به روحیه تعاون و مشارکت عمومى و بهره مند ساختن دولت از همدلى و توانایی هاى عظیم مردم (افزایش سرمایه اجتماعی و سازگاری اجتماعی).
? برنامه ریزى براى بهبود رفتارهاى فردى و اجتماعی (توجه به شاخص اجتماعی و فرهنگی).
? تلاش درجهت تحقق عدالت اجتماعى و ایجاد فرصت هاى برابر و ارتقاء سطح شاخص هایى از قبیل آموزش، سلامت، تأمین غذا، افزایش درآمد سرانه و مبارزه با فساد.68

2-1-6-3 برنامه چهارم توسعه اقتصادی و اجتماعی ایران (1388_1384):
_ بر اساس برنامه چهارم توسعه اقتصادی و اجتماعی ایران:
ماده 73: در حوزه مدیریت شهری، لزوم بازنگری در تقسیمات کشوری با جهت گیری عدم تمرکز و تفویض اختیار به مدیران محلی مطرح است (هاشمی و دیگران، 1390: 192).
_ بر اساس لایحه برنامه چهارم توسعه اقتصادی و اجتماعی ایران69:
ماده 152: دولت مکلف است به منظور استقرار عدالت و ثبات اجتماعی، کاهش نابرابری های اجتماعی و اقتصادی اقدام کند که به تهیه لوایح برای تحقق سیاستهای ذیل اقدام نموده است:
? بند ح: اتخاذ رویکرد توانمند سازی و مشارکت محلی بر اساس الگوی نیازهای انسانی توسعه و تشخیص نیاز توسط جوامع محلی برای ارائه خدمات اجتماعی، از طریق نظام انگیزشی برای پروژه های عمرانی کوچک متناسب با ظرفیت های محلی از طریق اعمال موارد در سطوح محلی و جلب مشارکتهای عمرانی(توجه به شاخص اجتماعی و فرهنگی) (لایحه برنامه چهارم توسعه جمهوری اسلامی، 1382: 105).
3-1-6-3 برنامه پنجم توسعه اقتصادی و اجتماعی ایران (1394_1390):
_ بر اساس برنامه پنجم توسعه اقتصادی و اجتماعی ایران:
ماده 173: دولت مجاز است در طول برنامه نسبت به تهیه برنامه جامع مدیریت شهری به منظور دستیابی به ساختار مناسب و مدیریت هماهنگ و یکپارچه شهری در محدوده و حریم شهرها، با رویکرد تحقق توسعه پایدار شهرها، تمرکز مدیریت از طریق واگذاری وظایف و تصدیهای دستگاه های دولتی به بخش های خصوصی و تعاونی و شهرداری ها، بازنگری و به روز رسانی قوانین و مقررات شهرداریها و ارتقاء جایگاه شهرداری ها و اتحادیه آنها اقدام قانونی به عمل آورد (مجموعه برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی، 1389: 174).
_ بر اساس لایحه برنامه پنجم توسعه اقتصادی و اجتماعی ایران70:
فصل اول برنامه پنج ساله پنجم توسعه کشور: فرهنگ اسلامی – ایرانی
? جلب گسترده مشارکت مردم و مردمی کردن حوزه های اقتصادی و اجتماعی.
? عدالت اجتماعی، دفاع از حقوق کرامت انسانی، تامین اجتماعی، درآمد به دور از فقر، فساد و تبعیض (توجه به شاخص اجتماعی و فرهنگی).
? ایجاد فضای مناسب برای تحقیق بلند اقتصادی و اجتماعی.
فصل سوم برنامه پنج ساله پنجم توسعه کشور: اجتماعی
ماده 29: به منظور ارتقاء سطح شاخص توسعه انسانی به سطح کشورهایی با سطح توسعه انسانی بالاو هماهنگی رشد شاخص های اموزش ، بهداشت و اشتعال در کشور سند راهبردی “ارتقاء سطح شاخص توسعه انسانی” پس از تصویب هیات وزیران اجرا شود.
فصل چهارم برنامه پنج ساله پنجم توسعه کشور: نظام اداری و مدیریت
ماده ??: اجرای مقررات قانون مدیریت خدمات کشوری در خصوص تمرکززدایی و واگذاری وظایف و واحدهای مربوط به بخش غیر دولتی بویژه در بخش آموزش و پرورش، بهداشت و درمان، تربیت بدنی و امور فرهنگی، اجتماعی با رعایت اصول 29 و 30 قانون اساسی و مقررات مربوط مجاز است.
فصل ششم برنامه پنج ساله پنجم توسعه کشور: توسعه منطقه ای
ماده 1?9: به دولت اجازه داده می شود نسبت به تدوین برنامه جامع تقسیمات کشوری که در بردارنده شاخصهای ناظر بر بازنگری واحدهای تقسیماتی موجود بر ایجاد سطوح تقسیمات کشوری جدید با جهت گیری عدم تمرکز و تفویض اختیار به مدیران محلی و تقویت نقش استانداران به عنوان عالی دولت در استانها و مسئول مدیریت یکپارچه شهری می باشد، اقدام نماید. واگذاری اختیارات وزرا به استانداران و اختیارات استانداران و مدیران کل به فرمانداران ویژه براساس آیین نامه ای خواهد بود که به تصویب هیات وزیران می رسد
4-1-6-3 قوانین تقسیمات کشوری:
اصل هفتم و اصل صدم قانون اساسی، تبصره 2 و3 ماده 4 قانون تقسیمات کشوری مصوب 15/4/1362، قانون تقسیمات کشوری مصوب 1363 و تقسیمات پیشنهاد وزارت کشور و مصوبه هیئت دولت، در ارتباط با محله و محله بندی می باشند ( صادقیان و دیگران، 1366: 1).
? تجربه عملی تقسیمات شهری در ایران با نام محله همراه است و با آن شناخته می شود و مفهوم محله از ابتدای تاریخ شهرسازی در ایران به عنوان واحد سنتی تقسیمات وجود داشته و در حال حاضر نیز علی رغم تقسیمات دیگر کاربرد خود را حفظ کرده است. بر اساس طرح جامع مصوب سال 1347، محله باید دارای جمعیتی معادل 5 هزار نفر شامل دبستان و یک مرکز تجاری محلی باشد (صمدی، 1372: 39_ 147 ).
? تنها قانونی که به طور مستقیم به تقسیمات شهری اشاره دارد ” قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری مصوب 15/4/1362 ” است، در دوتبصره 2 و3 از ماده 4 این قانون
آمده است:
طبق تبصره 2 ماده 4 : محله عبارتند از، مجموعه ساختمانهای مسکونی و خدماتی که از لحاظ بافت اجتماعی ، ساکنانش خود را اهل آن محله می دانند و دارای محدوده معینی است. حدود محله های شهر تابع تقسیمات شهرداری خواهد بود. بر اساس این تبصره محله یکی از مهمترین و اساسی ترین تقسیمات کشوری معرفی شد.
طبق تبصره 3 ماده 4 : در شهرهای بزرگ از بهم پیوستن چند محله، منطقه شهری تشکیل می شود (شیرازی و دیگران، 1382: 144) و (مهندسین مشاور شاران، 1388، 123).
? قانون ” تغییر نام وزارت آبادانی و مسکن به وزارت مسکن و شهرسازی و تعیین وظایف آن، مصوب مورخ 1353:
ماده 1 تعاریف: طرح جامع شهر عبارت است از طرح بلندمدتی که در آن نحوه استفاده از اراضی و منطقه بندی مربوط به حوزه های مسکونی، صنعتی، بازرگانی، اداری و کشاورزی و تاسیسات و شهری و نیازمندی های عمومی شهری، خطوط کلی ارتباطی و محل ترمینال و فرودگاه ها و بنادر و…. تعیین شود و ضوابط و مقررات مربوط به کلیه موارد فوق و همچنین ضوابط مربوط به حفظ بنا و نماهای تاریخی و مناظر طبیعی، تهیه و تنظیم می گردد.
? در طرح جامع تقسیمات کشوری گزارش بخش اول، سال 1379، ذکر شده است که از نقطه نظر امنیت ملی منطقه بندی داخلی یک کشور زمانی کارساز است که روان و کارآمد بوده و کمترین تنش و بیشترین مشارکت و همکاری متقابل را در درون منطقه و بین مناطق همجوار بوجود آورد. اگر در تقسیم بندی، نقش اقتصاد مدنظر است لازم است که نحوه ارتباط نقاط مختلف درون یک منطقه را مورد توجه قرار داد و اگر همجوشی فرهنگی مورد نظر باشد نحوه افزایش هرچه بیشتر تعامل و مشارکت خرده سیستم های فرهنگی با استفاده از ترکیبات متفاوت فضایی مورد استفاده قرار خواهد گرفت اما آنچه که تاکنون در جمهوری اسلامی ایران مورد توجه قرار گرفته است عمدتا تقسیم مناطق بر اساس همگنی و تراکم جمعیت در آنها بوده است.71 هرگاه این واقعیت مورد توجه قرار گیرد که روند فعلی تقسیمات کشوری که بر اساس قانون جاری صورت می پذیرد انطباق قابل توجهی با خطوط گسل قومی، مذهبی، نژادی و زبانی دارد و به رقابت شدید نواحی گوناگون برای ارتقاء موقعیت خود در ساختار اداری کشوری در راستای حفظ و گسترش امنیت در وجوه ملی آن پی خواهیم برد (شیرازی و دیگران، 1382: 116).

2-6-3 قوانین و اسناد بالادست در سطح منطقه و شهر:
1-2-6-3 گزارش سالیانه شهرداری تهران:
رویکردهای شهرداری تهران طبق اداره کل آموزش و تشکیلات در سال 1386:
رویکرد مشارکت گرایی : با فرهنگ سازی و دخالت دادن شهروندان در تصمیم گیری امور شهری مشارکت آنها افزایش می یابد و این مشارکت پذیری در سیستم مدیریت شهری و دخالت و نظارت شهروندان در اداره امور یابد توسعه یابد. شورایاری محور چنین رویکردی است.
رویکرد محله گرایی: با توجه به اینکه محله واحد بنیادین توسعه جامعه شهری تلقی شده و توسعه محله ای با تاکید بر بهبود هویت و بهره مندی از ظرفیت های محله ای بر مدار مسجد، مدرسه و خانواده تحقق پذیرد و نیازهای محله ای در الویت قرار گیرد.
رویکرد شهروند مداری_ رویکرد عدالت محوری_ رویکرد منطقه گرایی_ رویکرد نهادی و اجتماعی_ رویکرد علمی و جهادی_ رویکرد تحقق شهر الکترونیک (گزارش عملکرد سالیانه تهران، 1387).
2-2-6-3 طرح جامع شهر تهران:
در طرح‌های جامع شهر تهران به استناد وابستگی‌ها، تقسیمات شهری به سطوحی (محله، ناحیه، منطقه، حوزه و محدوده شهری) تقسیم گردیده که هر یک از آنها براساس نوع وابستگی مشخص می‌گردند. بر همین اساس مدیریت شهری شهر تهران در حال حاضر در چهار سطح: شهر (شورای شهر و شهردار تهران)، مناطق 22 گانه شهری (شهردار منطقه)، 123 ناحیه (شهردار ناحیه)، 374 محله (شورایاری محله) اداره می‌شود (شمس الدینی، 1390: 14).
راهبردهای توسعه شهر بر اساس سند طرح راهبردی – ساختاری “جامع” شهر تهران سال (1385 و 1387): از اهداف آن بهبود و ارتقاء کیفیت محیط شهری و ساماندهی کالبدی آن، با پهنه بندی و تعیین محدوده های اعمال ضوابط و مقررات استفاده از اراضی و محدوده های نیازمند مداخله می باشد.
_ راهبردهای عملیاتی توسعه طرح جامع شهر تهران در ارتباط با تقسیمات شهری:
? بهبود و ارتقاء وضعیت و ساماندهی کالبدی شهر تهران (سازمان فضایی شهر).
? توسعه محله ای، رفع نا برابری و سامان دهی اسکان جمعیت
? ارتقا ی کیفیت کارایی محیط شهری با پهنه بندی، هویت بخشی و سامان دهی انواع کاربری ها
? تامین نیازها و سامان دهی و مدیریت مطلوب خدمات شهری (گزارش عملکرد سالیانه تهران، 1387)
_ بهبود و ارتقاء وضعیت و ساماندهی کالبدی شهر تهران (سازمان فضایی شهر):
? انسجام بخشی به کالبد شهر در محدوده مصوب آن.
? هویت بخشی به کالبد شهر با تأکید بر هویت محله ای و توجه اساسی به ساختار تاریخی به ویژه پهنه ارزشمند مرکزی که متشکل و محصول پیوند و فرایندهای گسترش سه هسته تاریخی تهران، ری و تجریش است.
? جلوگیری از گسیختگی و دوگانگی فضایی با پی ریزی ساختار منسجم، توسعه پذیر و زیست پذیر
? ارجحیت منافع عمومی بر منافع خصوصی و تأمین عدالت اجتماعی – فضایی و اولویت به تقویت فضاهای عمومی در ساماندهی فضایی شهر تهران.
بر اساس تعاریف و کلید واژه های طرح جامع، نظام تقسیمات شهری: نحوه قسمت بندی فیزیکی شهر برحسب نحوه توزیع سلسله مراتبی مدیریت و خدمات شهری که متشکل از 5 رده شامل شهر، رده حوزه، منطقه، رده ناحیه، و رده محله است.
3-2-6-3 سند راهبردی_ ساختاری توسعه و عمران شهر تهران (1385):
در این سند
در خصوص محدوده و حریم کلانشهر تهران و تنظیم تقسیمات درونی شهر شامل حوزه و منطقه و ساز و کار این تقسیمات با محیط پیرامونی شهر اظهار شده است. در این طرح اشکلات تقسمات شهری عنوان می شود و بیشتر به مرز مناطق پرداخته شده است.
ماموریت طرح : ماموریت در ارائه تقسیمات شهری مبتنی بر دو عامل زیر معرفی شده است:
? تقویت و تسهیل روند انسجام بخشی به سازمان فضایی شهر تهران (هویت، شفافیت و خوانایی تقسیمات شهری).
? روان سازی و ارتقاء کارآیی و اثربخشی خدمات رسانی نظام مدیریت شهری (مهندسین مشاور شاران، 1388: 160).
4-2-6-3 اسناد “الگوی توسعه مناطق و طرح تفصیلی مناطق 22 گانه تهران:
در این اسناد در خصوص هر یک از مناطق موجود معیارهایی که بیانگر گوناگونی مناطق است معرفی شده و در جهت بهبود تقسیمات شهری در سه رده محدوده منطقه، حدود نواحی و محلات اعلام شده است. منطقه یک: معیارهای تصمیم گیری برای

دیدگاهتان را بنویسید