میانگین، پاشی، کلروفیل، گلدهی

کمترین شاخص برای محلول پاشی قبل از گلدهی 50/8 می باشد. اثر متقابل برای تعداد شاخه فرعی در بوته در رقم پدیده در شاهدبا میانگین 9 بیشترین و کمترین میانگین برای بعد از گلدهی با میانگین 5/8 را نشان داد همچنین در رقم محلی این شاخص بر عکس پدیده بیشترین میانگین برای بعد از گلدهی 10 و کمترین برای قبل از گلدهی با 25/8 بیان شده است (جدول 4-2). تعداد شاخه فرعی در بوته تحت تاثیر همبستگی با دیگر صفات قرار نگرفت.
نتایج تحقیقی که (کاماس و همکاران 2007) بر روی سه رقم گلرنگ در پنج منطقه مختلف ترکیه در دو سال متوالی انجام شده است نشان داد که از نظر تعداد شاخه جانبی در گیاه تفاوت معنی داری بین ارقام گلرنگ و مناطق مختلف کاشت وجود دارد. (خواجه پور و حیدری، 1386) بیان داشتند صفت تعداد شاخه جانبی تحت تاثیر ارقام قرار گرفت به طوریکه ژنوتیپ Dp6 بیشترین و ژنوتیپDp9 کمترین تعداد شاخه فرعی را دارا بودند. صفاتی مثل ارتفاع گیاه، ارتفاع اولین شاخه فرعی، تعداد شاخه فرعی در گیاه، قطر طبق، تعداد طبق در بوته، تعداد دانه در طبق، وزن هزار دانه و درصد روغن دانه از مهمترین صفات موثر بر عملکرد دانه گلرنگ است Choulwar et al., 2005)).

نمودار 4-9- اثرات زمان محلول پاشی و ارقام بر روی تعداد ساقه فرعی در بوته

4-5- ارتفاع نهایی بوته
نتایج تجزیه واریانس در این آزمایش نشان داد که ارتفاع نهایی در رقم در سطح 5% معنی دار بود. محلول پاشی با بور، مولیبدن و پلی آمین نشان داد که ارتفاع نهایی در سطح 5% تفاوت معنی دار بود. اثر متقابل رقم و محلول پاشی نشان داد که ارتفاع نهایی در سطح احتمال 5% تفاوت معنی دار بود. (جدول4-1)
براساس نتایج در (جدول4-2) مشخص شد که از لحاظ ارتفاع نیز رقم محلی اصفهان با میانگین0 5/73 سانتی متر نسبت به رقم پدیده با 92/67 سانتی متر در جایگاه بالاتری برخوردار است.
ارتفاع نهایی بر اساس جدول مقایسه میانگین در تیمارهای مختلف مورد بررسی، بیشترین مقدار مربوط به محلول پاشی بعد گلدهی با میانگین 33/32 سانتی متر می باشد وکمترین میانگین شاهد 54/30 سانتی متر بود. همچنین اثر متقابل در رقم و محلول پاشی در این صفت معنی دار بود. اثر محلول پاشی در رقم پدیده برای قبل از گلدهی با 75/74 سانتی متر بیشترین میانگین را به خود اختصاص داد و کمترین برای شاهد با 13/60 سانتی متر بیان شد همچنین در رقم محلی اصفهان محلول پاشی بعد از گلدهی با 25/80 سانتی متر بیشترین شاخص و کمترین ارتفاع برای محلول پاشی قبل از گلدهی با میانگین 68 سانتی متر را داشته است.

در (جدول 4-5) ضریب همبستگی شاخص ارتفاع بوته 2 به ترتیب با شاخصهای سطح برگ 3 (*420/0r=)، شاخص سطح برگ در اندازه گیری4 (*420/0r=) و شاخص سطح برگ در اندازه گیری 5 (*484/0r=) دارای رابطه منفی معنی دار در سطح پنج درصد بود. بدین مفهوم که با افزایش شاخص ارتفاع بوته در اندازه گیری 2 شاخصهای در اندازه گیری 3، 4 و 5 کاهش پیدا می کند. براساس نتایج مشخص شد که شاخص ارتفاع در اندازه گیری3 با شاخص سطح برگ در اندازه گیری 1 (*456/0r=) رابطه مثبت معنی دار در سطح احتمال پنج درصد دارد. بنابراین با افزایش شاخص ارتفاع در اندازه گیری 3 و با توجه به مثبت بودن رابطه میزان شاخص سطح برگ 1 نیز افزایش پیدا می کند. رابطه متغیر ارتفاع بوته در اندازه گیری 4 با میزان روغن دانه ( *412/0r=) دارای ضریب همبستگی مثبت و در سطح احتمال پنج درصد معنی دار بود. همچنین متغیر ارتفاع بوته در اندازه گیری 4 با ارتفاع بوته در اندازه گیری3 (**692/0r=) رابطه مثبت معنی دار در سطح یک درصد با متغیر ارتفاع بوته در اندازه گیری 3 دارد. بدین مفهوم که با افزایش متغیر ارتفاع بوته در اندازه گیری 4 میزان روغن دانه و میزان ارتفاع بوته در اندازه گیری 3 نیز افزایش پیدا می کند.
رابطه بین متغیر ارتفاع بوته در اندازه گیری 5 و متغیرهای روغن دانه (*412/0r=) و ارتفاع بوته در اندازه گیری 3 (**695/0r=) و ارتفاع بوته در اندازه گیری 4 (**999r=) دارای ضریب همبستگی مثبت بود. سطح احتمال معنی داری برای روابطه مذکور به ترتیب پنج، یک و یک درصد بود. بنابراین با افزایش متغیر ارتفاع در اندازه گیری 5 متغیر ارتفاع اندازه گیری3 در اندازه گیری 4 و روغن دانه افزایش پیدا می کند.
Khidir, 1974)) در بین ارقام گلرنگ از نظر ارتفاع بوته تفاوت معنی داری مشاهده نمود و ارتفاع بوته آن ها را بین 4/151- 3/51 سانتی متر گزارش نمود. اساس نظریه Able که طولانی تر شدن مرحله روزت و فصل رشد طولانی تر را عامل افزایش ارتفاع گیاه می داند ( Abel, 1969). اثر محلول پاشی بر ارتفاع بوته معنی دار بود به طوری که ارتفاع بوته معمولا مشخص ترین تغییرات حاصل از رشد در گیاهان است. افزایش ارتفاع بوته می تواند از نظر رقابت در اکثر جامعه گیاهی مزیتی محسوب می گردد و در غیر این صورت ممکن است اهمیت نداشته باشد. یکی دیگر از نتایج افزایش ارتفاع، تشکیل برگ های جدید در قسمت بالای گیاه است که برگ های جوان با کارایی بیشتر، معمولاً در بالای برگ های قدیمی قرار می گیرند و مقدار نور بیشتری دریافت می کنند. این خصوصیت گیاه، کارآمد ترین برگ ها را در مناسب ترین موقعیت از نظر فتوسنتز قرار می دهد (مختار پور، 1376). کاهش دوره رشد گیاه باعث کاهش ارتفاع بوته نیز می شود (باکیوت، 1999) و از طرف دیگر هر چقدر یک واریته دیررس تر باشد ارتفاع آن بیشتر خواهد بود (کوچکی،1372 ).
طولانی تر شدن مرحله روزت و فصل رشد عامل افزایش ارتفاع گیاه دانسته اند بسیاری از محققان به تاثیر شرایط محیطی بر ارتفاع گیاه گلرنگ اشاره کرده اند (الحانی،جواهری و همکاران، 1381).

نمود
ار 4-10- اثرات زمان محلول پاشی و ارقام بر روی ارتفاع نهایی ساقه

4-6- قطر نهایی بوته
در این بررسی قطر نهایی بوته تحت تاثیر رقم در سطح احتمال 1% قرار گرفت و در محلول پاشی و اثر متقابل تفاوت معنی داری نداشت (جدول 4-1) بیان کننده این مطلب است. نتایج مقایسه میانگین (جدول 4-2) مشخص شد که از لحاظ قطر ساقه رقم محلی اصفهان با میانگین 78/10 میلیمتر دارای قطر کمتری نسبت به رقم پدیده با 72/12 میلیمتر در جایگاه پایینتری بوده است. همچنین میانگین محلول پاشی بیشترین مقدار مربوط به محلول پاشی بعد گلدهی با میانگین 30/47 میلیمتر و کمترین میانگین برای شاهد با 50/44 میلیمتر بود. اثرات متقابل در صفت قطر ساقه در رقم پدیده برای محلول پاشی بعد از گلدهی با میانگین 08/13 میلیمتر بیشترین قطر و کمترین قطر درمحلول پاشی قبل گلدهی با 5/12 میلیمتر را داشته همین طور در رقم محلی اصفهان هم محلول پاشی قبل از گلدهی بیشترین میانگین 01/11 میلیمتر و کمترین برای شاهد 64/10 میلیمتر بوده است.
نتایج جدول ضریب همبستگی (جدول 4-5) نشان داد رابطه بین قطر ساقه در اندازه گیری2 و تعداد طبق در بوته ( *438/0r=-) دارای ضریب همبستگی منفی معنی دار در سطح احتمال پنج درصد بود. همچنین بین قطر ساقه در اندازه گیری2 و ارتفاع بوته در اندازه گیری1 (*461/0r=) رابطه مثبت معنی دار در سطح پنج درصد وجود دارد.
بین قطر ساقه در اندازه گیری 3 و شاخص سطح برگ در اندازه گیری 1 (*436/0r=) ارتباط معنی دار آماری در سطح پنج درصد وجود دارد. همچنین بین قطر ساقه در اندازه گیری3 و تعداد طبق در بوته (*449/0r=-) رابطه منفی معنی دار در سطح پنج درصد قرار داشت. بین قطر ساقه در اندازه گیری3 و قطر ساقه در اندازه گیری 2 (**734/0r=) مشخص شد که رابطه مثبت معنی دار آماری در سطح یک درصد قرار داشت. بین قطر در اندازه گیری4 و متغیرهای شاخص سطح برگ در اندازه گیری1 (**513/0r=) رابطه مثبت معنی دار در سطح یک درصد و قطر در اندازه گیری4 با تعداد طبق در بوته (*412/0r=-) رابطه منفی معنی دار در سطح پنج درصد وجود داشت. همچنین مشخص شد که بین قطرساقه در اندازه گیری4 و قطرساقه در اندازه گیری2 (**586/0r=) و قطرساقه در اندازه گیری 4 با قطر ساقه در اندازه گیری 3 (**780/0r=) رابطه مثبت معنی دار در سطح یک درصد وجود داشت. رابطه بین قطر در اندازه گیری 5 و شاخص سطح برگ در اندازه گیری 1 (**580/0r=) دارای ضریب همبستگی مثبت و معنی دار در سطح یک درصد بود. بدین مفهوم که با افزایش قطر در اندازه گیری5 شاخص در اندازه گیری1 نیز افزایش پیدا می کند. با مطالعه 16 صفت کمی در گلرنگ، ضریب همبستگی بین قطر ساقه، ارتفاع گیاه و طول شاخه جانبی را با عملکرد دانه مثبت و معنی دار ارزیابی کردند Ramachandran and Goud, 1982 )).
در بررسی کشت بهاره گلرنگ در اصفهان اظهار داشتند که ارتفاع گیاه و قطر ساقه همبستگی مثبت و معنی داری وجود دارد( Nikppoor and Koockeki, 1996) .

نمودار 4-11- اثرات زمان محلول پاشی و ارقام بر روی قطر طبق

4-7- میزان کلروفیل a
کلروفیل a بر اساس نتایج تجزیه واریانس تحت تاثیر رقم، محلول پاشی و اثر متقابل قرار نگرفت (جدول 4-3).
جدول 4-3- تجزیه واریانس صفات گلرنگ

میانگین مربعات
درجه آزادی

منبع تغییرات

شاخص سطح برگ
تعداد دانه در طبق
شاخص برداشت

کارتنوئید
کلروفیل کل
کلروفیلb
کلروفیلa

131/0 ns
042/551ns
612/76ns
298/5004 ns
002/0 ns
002/0ns
002/0ns
1
رقم
296/0ns

375/1259ns
388/524 *
668/5010ns
002/0ns
007/0 ns
027/0 ns
2
محلول پاشی
909/1**
375/234ns
410/54ns
688/5008ns
000/0 ns
002/0ns
011/0 ns
3
تکرار
379/0 ns

292/82ns
544/40ns
456/5009ns
000/0 ns
015/0 ns
009/0ns
3
محلول پاشی* رقم
342/0
208/470
561/106
916/5011
002/0
022/0
069/0
15
خطا
71/16
45/22
62/21
83/20
05/21
29/25
03/13
درصد ضریب تغییرات
,*,ns و** به ترتیب غیر معنی دار،معنی دار در سطح 5 و 1%

در بررسی میانگین ها، میزان کلروفیل a در ارقام مختلف گلرنگ مشخص شد رقم پدیده دارای میزان کلروفیل بیشتری بوده و به طور میانگین 25/1 بوده است درحالیکه در رقم محلی اصفهان میزان کلروفیل a برابر با 23/1 بوده است. از لحاظ میزان کلروفیل a در تیمارهای مختلف محلول پاشی، بیشترین مقدار مربوط به محلول پاشی بعد گلدهی با میانگین 97/49 می باشد و پایین ترین شاخص برای شاهد 29/47 بوده است. در اثر متقابل محلول پاشی در رقم پدیده میانگین شاهد و قبل از گلدهی 3/1 بوده و میانگین بعد از گلدهی با 1/1 در پایین ترین سطح قرار گرفت همچنین در رقم محلی اصفهان هر سه میانگین 2/1 و برابر بودند پس محلول پاشی بر آنها اثر مشابه ای یا اثر نداشت است.

جدول 4-4- میانگین صفات مورد بررسی گلرنگ

میانگین صفات
تیمار
شاخص سطح برگ نهایی
تعداد دانه در طبق
شاخص برداشت %
کارتنوئید
(mg g-1 F W)
کلروفیل کل
(mg g-1 F W)
کلروفیلb
(mg g-1 F W)
کلروفیلa
(mg g-1 F W)

50/4a
92/52a
06/24a
22/0a
04/0a
51/0 a
25/1a
پدیده
رقم
28/4 a
33/43a
64/27a
22/0a
06/0a
49/0 a
23/1a
محلی اصفهان

58/4 a
19/9 b
58/12a
68/2a
01/5a
08/50a
29/47a
شاهد
19/4a
63/0 a
85/8b
79/1a
07/5a
71/50a
88/47a
قبل گلدهی
محلول پاشی
39/4a
14/10b
90/13a
67/2a
29/5a
91/52a
97/49a
بعد از گلدهی

84/4a
25/61a
64/16a
24/0 a
06/0 a
57/0a
3/1 a
شاهد
پدیده
6/4a
35 a
67/35a
22/0a
03/0a
52/0a
3/1a
قبل گلدهی

61/4 b
5/62 a
88/19a
19/0a
03/0 a

44/0 a
1/1a
بعد گلدهی

3/4 a
25/46a
65/24a
2/0 a
07/0 a
45/0 a
2/1a
شاهد
محلی اصفهان
33/4a
5/32a
69/34a
23/0 a
06/0 a
53/0 a
2/1a
قبل گلدهی

18/4b
25/51a
6/23a
22/0a
04/0 a
5/0a
2/1a
بعد گلدهی

حروف غیر یکسان در هر ستون دارای تفاوت معنی داری هستند.

رابطه همبستگی بین کلروفیل a با دیگر صفات مشاهده نشد (جدول 4-4). میزان کلروفیل برگ نیز از جمله صفات فیزیولوژیک مهم است که تحت تنش، تغییر می یابد. (زارکو- تجادا و همکاران 2000 ) کلروفیل برگ را یکی از مهمترین شاخص های نشان دهنده فشار های محیطی وارد بر گیاه دانستند و معتقدند مقدار کلروفیل درگیاهان تحت تنش کاهش می یابد و باعث کاهش کل جذب نور توسط گیاه می شود. تفاوت مشاهده شده در میانگین عدد کلروفیل متر می تواند به علت تغییرات آب و هوا، متفاوت بودن زمان نمونه گیری و خطای آزمایش باشد (رستمی، 1383). به صورت طبیعی در مراحل انتهایی فصل رشد میزان کلروفیل برگ کاهش می یابد ( خواجه پور، 1377). در مورد کلروفیل a که بیان کردند فتوسنتز خالص با کاهش غلظت ازت برگ کاهش پیدا میکند، ردی و همکاران ( 1996) بیان کردند که کم شدن انرژی رنگیزههای فتوسنتزی منجر به کاهش سرعت فتوسنتز میشود. رادین و مانی (1986) اظهار کردند که کاهش فتوسنتز ناشی از کاهش ازت میتواند به کاهش کلروفیل که یکی از رنگیزههای مهم فتوسنتزی است نسبت داده شود.

نمودار 4-12 – اثرات زمان محلول پاشی و ارقام بر روی میزان کلروفیل a

4-8- میزان کلروفیل b
بر اساس (جدول 4-3 ) رقم، تیمار و اثر متقابل نتوانست کلروفیل b را تحت تاثیر قرار دهد. در این آزمایش میزان کلروفیل b در ارقام مختلف گلرنگ مشخص شد که رقم پدیده دارای میزان کلروفیل بیشتری بوده و به طور میانگین 51/0 بوده است درحالیکه در رقم محلی اصفهان میزان کلروفیلb برابر با 49/0 بوده است. و در محلول پاشی در سه سطح شاهد، قبل از گلدهی و بعد گلدهی میانگین میزان کلروفیل b، بیشترین مقدار مربوط به محلول پاشی بعد گلدهی با میانگین 91/52 و پایین ترین میانگین برای شاهد 08/50 بود. اثر متقابل برای کلروفیلb برای رقم پدیده در شاهد بیشترین میانگین 57/0 و کمترین میانگین برای محلول پاشی در بعد از گلدهی 44/0 بوده که در (جدول 4-4) نشان داده شده است. اثر متقابل محلول پاشی در رقم محلی اصفهان در قبل گلدهی با میانگین 53/0 بیشترین میزان کلروفیل b و محلول پاشی بعد از گلدهی 5/0 کمترین میانگین را داشته است.
جدول ضریب همبستگی 4-5 نشان داد رابطه بین میزان کلروفیل bو کلروفیل a (**854/0r=) مثبت معنی دار و در سطح احتمال یک درصد بود.

نمودار 4-13- اثرات زمان محلول پاشی و ارقام بر روی میزان کلروفیل b

4-9- میزان کلروفیل کل
نتایج تجزیه واریانس (جدول 4-3) نشان داد کلروفیل کل در هیچ یک از سطوح رقم، محلول پاشی و اثر متقابل تحت تاثیر قرار نگرفته است. برخلاف کلروفیل a و b مشخص شد که میزان کلروفیل کل در رقم محلی

دیدگاهتان را بنویسید